Deel een

Mijn moeder liet altijd een vingerbreed lucht.

Dat is het eerste wat ik me van haar herinner: haar hand op de slinger van de oude Fiesta, zomer en winter, die het raampje een centimeter liet zakken voor ze vertrok. Zelfs in januari, op de weg naar Virton, met rijm op de voorruit. “Een vingerbreed lucht, Mathilde. Altijd.” Ik heb nooit gevraagd waarom. Nu nog, op mijn vierendertigste, doe ik het in mijn eigen auto zonder erbij na te denken.

Mijn moeder heette Bernadette. Ze is in mei gestorven, op drieënzestig, aan een kanker die ze voor iedereen verborgen had gehouden tot het te laat was om hem nog te verbergen. Dat was zij ten voeten uit. Ze hield dingen voor zich.

Drie weken na de begrafenis ging ik de zolder van haar huis leeghalen, in Aarlen, achter de Sint-Martinuskerk. Onder een stapel communietafellakens stond een schoenendoos. Damesenkellaarsjes, maat 38, een merk dat niet meer bestaat. Erin zaten enveloppen. Enveloppen van verjaardagskaarten, allemaal op mijn naam.

Het waren er eenendertig. Geen enkele was ooit geopend.

Ik moet u iets uitleggen over mijn vader. Ik ken hem niet.

Hij heet Yves. Hij vertrok toen ik drieënhalf was, op een zomer, en hij is nooit teruggekomen. Geen telefoontje. Geen brief. Geen kaartje. Dat heeft mijn moeder me gezegd, de enige keer dat ze erover wilde praten, toen ik acht was.

— Hij is weg, Mathilde. Hij komt niet terug. Het is niet jouw schuld.

Vooral die laatste zin herinner ik me. Ik had haar niet gevraagd of het mijn schuld was. Ze zei het toch.

Op school zei ik dat mijn vader dood was. Dat was eenvoudiger. Toen ik twaalf was, na een ruzie met mijn moeder over ik weet niet meer wat, schreeuwde ik in de keuken: “Ik wil nooit meer iets over hem horen! Nooit! Hij heeft ons laten vallen!” Ze legde de spons neer. Ze keek me lang aan. En ze zei: “Goed.”

Ze heeft woord gehouden. Tweeëntwintig jaar. De naam Yves is in dat huis nooit meer uitgesproken.

Ik kieperde de doos leeg op de zoldervloer, onder het dakraam.

De enveloppen waren geordend. Eén per jaar. Allemaal met een Belgische postzegel, allemaal met de poststempel van Virton, op dertig kilometer. Allemaal begin februari gepost, net voor mijn verjaardag, op de 9de. De oudste had vergeeld papier en een postzegel in Belgische frank. De meest recente was op 3 februari van dit jaar gepost.

Dit jaar.

Drie maanden voor mijn moeder stierf.

Ik telde nog eens. Eenendertig. Van mijn vierde tot mijn vierendertigste. Er ontbrak geen enkel jaar. Op elke envelop hetzelfde schuine, wat beverige handschrift: “Juffrouw Mathilde Gérard”. En op de achterkant hetzelfde afzendersadres, in een straatje achter de Grote Markt van Virton.

Mijn vader was niet naar het einde van de wereld vertrokken. Hij woonde op dertig kilometer. Al eenendertig jaar.

En mijn moeder had die kaarten ontvangen, een voor een, en ze in een schoenendoos opgeborgen, zonder ze ooit te openen, zonder ze me ooit te geven.

Ik ging op de vloer zitten. Ik wilde schreeuwen, en de enige tegen wie ik had kunnen schreeuwen, lag al drie weken op het kerkhof.

Ik opende de eerste. Die van mijn vierde verjaardag.

Een kaart met een teddybeer en een rode ballon. Binnenin een paar regels, in hetzelfde handschrift, toen nog minder beverig:

“Gelukkige verjaardag, mijn Mathilde. Je bent vier. Ik zal er niet zijn. Niet omdat ik niet van je hou. Omdat ik van je hou. Papa.”

Ik las ze tien keer. Ik begreep het niet. Hoe vertrek je omdat je van iemand houdt? Het was de zin van een laffe man. Een zin die je schrijft om jezelf de mooie rol te geven.

De andere opende ik niet. Ik weet niet waarom. Ik was bang, denk ik, om dertig keer hetzelfde excuus te vinden.

Ik zette de doos op de passagiersstoel. Ik nam de weg naar Virton. Een halfuur door de bossen van de Gaume, in een fijne regen. Op een bepaald moment merkte ik dat ik het raampje een centimeter had laten zakken. Zoals zij.

Drie keer was ik bijna omgekeerd.

Ik dacht aan alle keren dat ik een vader nodig had gehad. De dag dat ik van het muurtje op de speelplaats viel, in het derde leerjaar, en de vader van mijn vriendinnetje Margaux me naar de ziekenboeg droeg. De dag van mijn rijexamen, twee keer gezakt. De dag dat ik het huurcontract van mijn eerste appartement tekende, alleen, met mijn moeder die in de gang van het kantoor deed alsof ze niet huilde. Telkens had ik gedacht: het kan hem niets schelen. Hij weet niet eens dat ik besta.

En hij was er. Op dertig kilometer. Met mijn adres. Met mijn verjaardag, die hij in eenendertig jaar geen enkele keer was vergeten.

De straat was smal, hellend, met huizen van gele steen dicht tegen elkaar. Op het aangegeven nummer stond een klein huis met groene luiken en twee geraniums voor het raam. Op de brievenbus een met de hand geschreven naam: “Y. Gérard”.

Ik bleef tien minuten in de auto zitten. Ik herhaalde wat ik zou zeggen. “Ik ben uw dochter.” Nee. “U kent mij niet.” Ook niet. “Waarom?” Misschien alleen dat.

Een buurvrouw kwam naar buiten met een hond en keek een beetje te lang naar me. Ik deed alsof ik iets zocht in mijn tas.

Ik belde aan.

Ik hoorde trage stappen, een wandelstok misschien, op een tegelvloer. De deur ging open. Een man van een jaar of zeventig, mager, met een grijs vest dat tot bovenaan was dichtgeknoopt, en mijn ogen. Precies mijn ogen.

Hij vroeg niet wie ik was. Hij zei alleen, heel zacht:

— Mathilde.

En achter hem, in de gang, aan de muur, zag ik een ingelijste foto.

Ik was het. Op mijn zesde. De klasfoto van het eerste leerjaar, in de gemeenteschool van Aarlen, met de gele trui die mijn moeder voor me gebreid had.

Ernaast hing er nog een. En nog een. En nog een.