Deel een

— Ik ben blij dat ik iets heb kunnen geven voor jouw inzamelactie, weet je.

Het was een donderdag in november, bij de koffieautomaat op de tweede verdieping, in de intercommunale waar ik al zestien jaar de boekhouding doe. Brigitte, van personeelszaken, glimlachte naar me met die wat vochtige glimlach die je bewaart voor mensen die van ver terugkomen. Ze legde haar hand op mijn arm.

— Vijftig euro, dat was niet veel. Maar toen ik die foto van jou zag in Sart-Tilman, met je hoofddoek… Ik dacht: we moeten allemaal iets doen.

Ik glimlachte. Ik zei dank je. Ik wist niet waar ze het over had.

Ik heb nooit één euro gekregen.

Ik moet u eerst uitleggen wie Aurélie is.

Aurélie is mijn jongere zus. Vijf jaar jonger dan ik. Thuisverpleegster, altijd te laat, altijd aan het lachen, altijd een groene map onder haar arm. Die groene map heb ik mijn hele leven gezien. Op de middelbare school stak ze er haar cursussen in. Later haar facturen, haar contracten, haar papieren van het ziekenfonds. Aurélie verliest nooit iets. Ze noteert alles, ze klasseert alles, ze niet alles vast.

Toen ze me twee jaar geleden vertelden dat ik borstkanker had, op een dinsdagochtend in een kantoor van het universitair ziekenhuis van Sart-Tilman, zat zij naast me. Niet Fabrice, mijn man. Fabrice reed met zijn bus, lijn 4, en hij had zich niet kunnen vrijmaken. Aurélie had zes patiënten afgezegd.

De arts zei “tumor”, “chemotherapie”, “borstamputatie”. Ik hoorde niets meer. Ik keek naar een vlek op de muur, in de vorm van België. Aurélie schreef alles op in haar groene map.

Buiten, op de parking, nam ze me bij de schouders.

— Luister goed, Valérie. Jij laat je verzorgen. Ik regel alles. Alles. Jij hoeft je nergens mee bezig te houden.

En ze heeft woord gehouden.

Elf maanden lang heeft Aurélie alles geregeld.

De afspraken. De papieren van het ziekenfonds. De attesten voor mijn werkgever. De boodschappen op dinsdag, het huiswerk van Noé en Lina op woensdag, de was als ik niet meer op mijn benen kon staan. Ze ging mee naar elke chemosessie, met een thermos muntthee en kruiswoordraadsels die we nooit afmaakten. Ze heeft mijn hoofd kaalgeschoren in haar keuken, in Outremeuse, op een avond in februari, met Brel veel te luid op zodat je mijn gehuil niet zou horen.

Fabrice deed wat hij kon. Dat zei ik tegen mezelf. Hij kwam laat thuis, hij sliep slecht, hij zat vaak op zijn telefoon. Hij wist niet wat hij tegen me moest zeggen, dus zei hij niets. Ik nam het hem niet kwalijk. Ziekte maakt mannen bang, zeggen ze.

Op een dag vroeg ik hem of we rondkwamen met het geld. Mijn loon was teruggevallen tot de uitkering van het ziekenfonds. De lening van het huis, in Ans, was twaalfhonderd euro per maand.

— Maak je geen zorgen, zei hij. Het gaat. We komen rond.

En Aurélie, naast hem, stak een factuur in haar groene map zonder op te kijken.

Ik ben al een jaar genezen. Volledige remissie. Mijn haar is teruggegroeid, krulliger dan vroeger. In september ben ik weer aan het werk gegaan. Ik dacht dat het ergste achter me lag.

Die donderdag, na de koffieautomaat, sloot ik me op in de toiletten van de tweede verdieping met mijn telefoon. Ik tikte mijn naam in en “inzamelactie”.

De pagina verscheen meteen.

“Help Valérie in haar strijd!”

Daaronder stond een foto van mij. Een foto die ik niet kende. Ik lag te slapen in een stoel van het dagziekenhuis, kaal, grauw, met het infuus in mijn arm en de blauwe hoofddoek die was afgezakt. Iemand had me gefotografeerd terwijl ik sliep.

De tekst zei dat ik “een moedige mama” was, dat “ziekte niet waarschuwt”, dat “het gezin hulp nodig had om het hoofd boven water te houden”. Er stond niet precies bij waarvoor.

Opgehaald bedrag: 38 412 euro.

Zeshonderdveertien giften.

Ik scrolde. Mijn collega’s. De mama’s van school. De slager van de Rue Saint-Gilles. Mijn vroegere pianolerares. Mensen die ik niet eens kende. Twintig euro, vijftig, honderd. Een “Courage Valou, we denken sterk aan je” van mijn peter, die met zijn klein pensioentje in Seraing woont, en die driehonderd euro had gegeven.

En helemaal bovenaan, in kleine grijze letters: “Inzamelactie aangemaakt door Aurélie D.”

Ik bleef veertig minuten op het deksel van de wc zitten. Ik dacht aan alle keren dat ze had gezegd “ik regel alles”. Ik dacht aan haar nieuwe auto, een wit Fiatje, vorige lente gekocht. Ik dacht aan haar vakantie op Kreta, in augustus.

Toen ging ik naar buiten, nam mijn jas en zei tegen mijn chef dat ik me niet goed voelde. Dat was geen leugen.

Ik stak de Maas te voet over, via de loopbrug, in de regen. Ik liep de Rue Puits-en-Sock op tot bij haar. Ik kende de code van de deur. Ik gebruikte hem niet. Ik belde aan, lang, als een vreemde.

Terwijl ik wachtte, zag ik de parking van Sart-Tilman weer voor me, haar handen op mijn schouders, haar stem: “Jij laat je verzorgen. Ik regel alles.” Ik had gedacht dat het de mooiste zin was die iemand ooit tegen me gezegd had. Nu werd ik er misselijk van.

Aurélie deed open in pyjama, met haar bril op haar neus en een potje yoghurt in haar hand. Het was haar vrije dag. Ze glimlachte toen ze me zag, toen zag ze mijn gezicht, en haar glimlach bevroor.

Ik hield haar mijn telefoon voor, met de pagina open. Mijn foto, kaal, slapend. De 38 412 euro.

— Je hebt een foto van me genomen terwijl ik sliep, zei ik. En je hebt geld gevraagd aan zeshonderd mensen. Aan mijn peter. Aan de slager. In mijn naam.

Ze ontkende niet. Ze keek niet eens naar het scherm. Ze zette haar yoghurt op de schoenenkast, heel langzaam.

— Waar is het geld, Aurélie?

Ze keek over mijn schouder, naar de straat, alsof ze wilde nagaan of niemand me gevolgd was.

Toen zei ze, heel zacht:

— Weet Fabrice dat je hier bent?