Deel een

Het meisje van de Ferrands had al honderdtweeënzestig dagen geen voet buiten gezet. Ik weet het omdat ik ze heb geteld. Elke avond een kruisje met potlood op de postkalender die in mijn keuken hangt, in Nice. Zoals je de dagen van een zieke telt.

Ze heette Maricel. Vierentwintig, uit de Filipijnen, uit een stad waarvan ik de naam maar niet kon onthouden. Ze was in maart in de villa aangekomen, meegebracht uit Dubai, waar meneer twee jaar had gewerkt. Een rolkoffer, een vestje dat te dun was voor de mistral. Mevrouw had haar voorgesteld als “de kinderoppas, een parel”.

De parel stond vroeger op dan ik en ging later slapen dan iedereen. Ik kom om 7 uur, ik vertrek om 15 uur, en ik heb haar nooit zien zitten.

Op een dinsdag in augustus, terwijl ik in de bijkeuken aan het dweilen was, kwam ze naar me toe. Ze keek naar de trap, en toen fluisterde ze, met de paar woorden Frans die ze van de kinderen had geleerd:

— Pardon, madame Josiane… Welke dag is het vandaag?

Ze wist niet eens welke dag het was.

Ik moet u iets uitleggen over de villa.

Saint-Jean-Cap-Ferrat is een schiereiland vol miljardairs, tussen Nice en Monaco. Hagen van pittosporum van drie meter hoog, poorten die vanzelf opengaan, tuinmannen die in witte bestelwagens komen en weer vertrekken voor de eigenaars opstaan. Ik kom met bus 15, vanaf de haven van Nice, om 6.20 uur. Mensen zoals ik zie je niet. Dat is bijna een beroepskwaliteit.

Les Oliviers Bleus, dat is het huis van de Ferrands. Meneer doet iets in investeringsfondsen, in Monaco. Mevrouw, Constance, doet aan pilates, diners en liefdadigheidsgala’s voor zieke kinderen. Ze hebben twee kinderen, Gaspard, acht, en Ombeline, vijf. Ik heb de kleintjes geboren zien worden. Ik heb het doopkleed gestreken.

Ik werk er al elf jaar, op dinsdag en vrijdag. Mevrouw is niet gemeen tegen mij. Afstandelijk, gehaast, bits als er vlekken op de douchewand zitten. Maar ze vertrouwt me. Op een avond, drie jaar geleden, belde ze me in paniek op vanaf een gala in Monaco: ze was haar oorbellen vergeten. Ze dicteerde me aan de telefoon de code van de kluis, in de inloopkast. 1-9-0-6. 19 juni, de verjaardag van Gaspard. Ik heb ze met de taxi naar haar gebracht. Ze gaf me vijftig euro, en ze vergat het.

Ik niet. Een schoonmaakster vergeet niets. Dat mogen we niet: op de dag dat er iets ontbreekt, kijkt iedereen naar ons.

De eerste weken wilde ik niets zien.

Ik zag dat Maricel in de wasruimte sliep, op een veldbed, tussen de droogkast en de verwarmingsketel. Ik zei tegen mezelf dat ze een kamer voor haar zouden inrichten.

Ik zag dat ze altijd dezelfde twee T-shirts droeg, een grijs en een roze, die ze ’s avonds met de hand waste in de gootsteen van de bijkeuken. Ik zei tegen mezelf dat ze preuts was.

Ik zag dat ze staand at, in de keuken, wat er op de borden van de kinderen was overgebleven. Koude macaroni. Stukjes ham. Een keer de korst van een citroentaart, die ze in één hap doorslikte toen ze me hoorde aankomen.

Ik zag dat de poort, die elf jaar lang de hele dag openstond, voortaan op slot zat. En dat het kleine dienstdeurtje, dat uitkomt op het wandelpad langs de kust, een nieuw hangslot had.

Ik zei veel dingen tegen mezelf. Het is ongelooflijk wat je jezelf allemaal kunt wijsmaken om een baan te houden.

Na dat “welke dag is het” lukte het me niet meer mezelf iets wijs te maken.

De vrijdag daarop kocht ik twee pan-bagnats bij de bakker in de rue Bonaparte. Een voor mij, een voor haar. Ik legde de hare op de plank in de wasruimte, achter het waspoeder.

Ze keek er lang naar. Toen at ze hem op, zittend op de grond, heel snel, met haar ogen op de deur. Ze had tranen in haar ogen en een kin die glom van de olijfolie. Ik had ook tranen in mijn ogen. Ik deed alsof ik de wasverzachter zocht.

— Merci, madame Josiane. Merci. Merci.

Ze vouwde het papier van de sandwich heel klein op, in achten, in zestienen, en stak het in haar zak. Ik begreep niet waarom. Later begreep ik het: er mocht geen enkel spoor achterblijven.

De dinsdag daarna wachtte mevrouw me op in de keuken, in sportkleren, haar kopje in de hand.

— Josiane, Gaspard heeft me verteld dat u een sandwich voor Maricel had meegebracht. Ik zal duidelijk zijn, omdat ik u graag mag. Hier geven we het personeel geen eten. Maricel krijgt kost en inwoning, en ze heeft een schuld bij ons. Dat zijn uw zaken niet.

Ze zei “een schuld” zoals je “een verkoudheid” zegt.

— En bovendien, voegde ze eraan toe terwijl ze haar kopje omspoelde, moet je die meisjes geen slechte gewoontes aanleren. Daarna lopen ze weg.

Vanaf die dag keek ik.

Maricel had geen telefoon. Een meisje van vierentwintig, zonder telefoon. Volgens Gaspard, die het lachend vertelde, mocht ze op zondag vijf minuten haar moeder bellen, in Iloilo, op de computer van meneer, “als ze braaf was geweest”. Hij herhaalde de woorden van zijn ouders zonder ze te begrijpen. Hij was acht.

Ze had vlekken op haar onderarmen. Niet van slagen, denk ik. Brandwonden van de oven, rode plekken van bleekwater. De handen van iemand die zestien uur per dag schrobt zonder handschoenen.

Ze keek nooit uit het raam. Overal was de zee, die ansichtkaartzee waarvoor mensen miljoenen betalen, en zij keek er niet naar. Alsof het te veel pijn deed.

En elke keer dat mevrouw langs haar liep, boog ze haar hoofd een centimeter. Eén piepkleine centimeter. Ik deed dat ook, toen ik twintig was, bij een dame in Cimiez. Ik ken die centimeter.

Op een avond, toen ik vertrok, draaide ik me om aan het einde van de oprit. Ze stond achter het grote raam van de bijkeuken, met een spons in haar hand. Ze keek niet naar de zee. Ze keek naar de poort.

Op vrijdag 4 september nam ik mijn schort uit de kast in de wasruimte, zoals altijd. Een blauw schort met bloemen, dat ik er van week tot week laat hangen.

Toen ik het op mijn rug vastknoopte, voelde ik iets in de voorzak. Een klein vierkantje stof.

Ik dacht dat het een busticket was. Ik vouwde het open.

Het was een wasetiket, uit de kraag van een T-shirt geknipt. Op de achterkant stond, met potlood, in hoofdletters die een beetje beefden, één enkel woord.

PASSPORT.

Ik keek op. Maricel stond in de deuropening, met een wasmand vol lakens tegen haar heup. Ze keek me recht in de ogen, voor het eerst. Ze zei niets.

Boven ons, op de eerste verdieping, hoorden we de hakken van mevrouw in de inloopkast. Daar waar de kluis stond.

En ik kende de code.