De getuige

Het café heette Le Trait d'Union, en het was precies het soort plek dat je kiest om niet gezien te worden: te gewoon om te onthouden, te lawaaierig om iets op te vangen. In een hoek knipperde een gokautomaat waar nooit iemand aankwam. De baas haalde een doek over de toog met de koppigheid van een man die allang begrepen heeft dat de toog nooit meer netjes wordt.

Adrien Meurice zat er al, achteraan, met zijn rug tegen de muur.

Camille ging tegenover hem zitten zonder gedag te zeggen.

— Je bent weer gaan zitten, zei ze.

Hij deed niet alsof hij het niet begreep.

— Ja.

— Je bent half opgestaan, en je bent weer gaan zitten.

— Ja, herhaalde hij. En ik denk er sinds dinsdag aan.

Hij had zijn handen om een leeg kopje. Zevenendertig jaar, controller, drie kinderen, een lening op twintig jaar en het soort beleefdheid dat je belet lawaai te maken. Ze had hem zes jaar eerder aangeworven. Hij was de beste technicus die ze ooit onder zich had gehad en de slechtste onderhandelaar: hij aanvaardde altijd het eerste voorstel dat men hem deed, ook voor zijn eigen loon.

— Camille, ik weet waarom ze je eruit gewerkt hebben.

Ze bewoog niet.

— Je hebt de bewijsstukken van 4471 opgevraagd, ging hij verder. In december. Sabine heeft het me toen verteld, op een middag, zoals je een anekdote vertelt. En in januari heeft Rémi mij bij zich geroepen om te vragen of jouw werk nog voldeed.

— Aan jou.

— Aan mij. Jouw ondergeschikte. Hij vroeg of je er moe uitzag. Of je fouten maakte. Of het team vond dat je veranderd was.

Camille voelde iets in haar borst verschuiven, traag, als een meubel dat je verschuift.

— En wat heb je geantwoord?

Hij draaide zijn kopje een kwartslag.

— Ik heb nee geantwoord.

Hij zei het te snel. Ze noteerde het zonder al te weten wat ze ermee zou doen, op dezelfde manier waarop ze een bedrag noteerde dat te rond uitvalt.

— Elf maanden, zei ze. Ze hebben er elf maanden over gedaan om me eruit te krijgen.

— Ze wachtten op de jaarrekening. Ze konden je niet ontslaan voor de certificering. Dat zou een slechte indruk gemaakt hebben.

Natuurlijk.

Ze had eraan moeten denken. Ze zou eraan gedacht hebben als het om iemand anders was gegaan: je zet de financieel directeur niet buiten drie weken voor de commissaris tekent. Je houdt haar. Je laat haar werken. Je laat haar het boekjaar afsluiten, de toelichtingen voorbereiden, de vragen van het auditkantoor beantwoorden, het bedrijf een laatste keer redden.

En als de handtekening onderaan de bladzijde staat, geef je haar twintig minuten.

Ze maakte de rekening uit het hoofd. De certificering dateerde van 31 oktober. Het was 22 november.

Elf werkdagen. Geen elf dagen: elf wérkdagen. Iemand had de eerste werkbare maandag afgewacht.

---

— Waarom vertel je me dit nu?

Adrien draaide zijn lege kopje nog een kwartslag. Het had een volledige draai gemaakt.

— Omdat ze me vrijdag gevraagd hebben een onkostennota goed te keuren.

— En?

— En het is dezelfde vennootschap. De vierde. Alleen moet deze keer míjn naam in het vakje « gecontroleerd door » staan.

Hij keek voor het eerst sinds het begin van het gesprek op.

— Begrijp je wat dat betekent? Zolang Rémi goedkeurde, was het Rémi. Nu is er een vakje met mijn naam erin. Over zes maanden zijn er twaalf vakjes. Over twee jaar, wanneer iemand zich de vraag stelt, zullen ze kijken wie gecontroleerd heeft, en ze zullen een controller van negenendertig vinden die nooit iets gezegd heeft.

— Heb je hem goedgekeurd?

— Ik heb hem op een stapel gelegd. Ik heb gezegd dat ik een afsluiting had. Dat geeft me een week, misschien twee.

Hij streek met zijn vlakke hand over de tafel, alsof hij kruimels wegveegde die er niet waren.

— Camille. Ik ben niet moedig. Dat heb ik je dinsdag bewezen. Ik heb drie kinderen, een vrouw die halftijds werkt en tweehonderdtachtigduizend euro af te betalen. Maar ik wil niet dat het míjn naam is.

Ze keek hem lang aan.

— Weet je wat ik dinsdag gemist heb? Niet dat je opstond. Dat kon je niet. Dat niemand goeiedag gezegd heeft.

— Ik weet het.

— Sabine is opgestaan.

— Ik weet het, herhaalde hij, en hij zag eruit als een man aan wie men net iets ontnomen heeft.

---

Ze ging te voet naar huis, een uur, onder een hemel die dreigde zonder te beslissen.

Ze dacht opnieuw aan de onkostennota op zijn stapel. Aan het vakje met zijn naam. Aan de elegantie ervan: je maakt geen medeplichtigen, je maakt handtekeningen, en de mensen komen erbij.

Eenennegentig bladzijden was een dossier.

Eenennegentig bladzijden en een bange getuige was iets anders.

Ze bleef voor de etalage van een stomerij staan om een bui te laten passeren die niet kwam. Toen haalde ze haar telefoon tevoorschijn en toetste ze een nummer in dat ze elf maanden eerder in de marge van de eerste bladzijde genoteerd had, en dat ze nooit gebeld had.

Ze had dat nummer genoteerd op de avond van 1 december zelf. Zonder het zichzelf te verklaren. Zoals je de nooduitgang opmerkt wanneer je een zaal binnenkomt.

Een vrouwenstem nam op bij de tweede beltoon.

— Advocatenkantoor Ferrière, goedemorgen.

Camille keek naar de natte straat voor zich, de lichten die weerspiegelden, een leveringsscooter die dubbel geparkeerd stond.

— Goedemorgen. Ik zou meester Ferrière willen spreken over een zaak van valsheid in geschrifte. Ik ben de voormalige financieel directeur van de betrokken vennootschap.

Een stilte aan de andere kant. Geen stilte van aarzeling: de stilte van iemand die ophoudt met schrijven en haar pen neerlegt.

Daarna:

— Een ogenblik, ik verbind u door.