Tegen God

Op zondag zette Charo de cocido op het vuur voor ze naar de mis ging en vertrouwde hem toe aan de heilige Antonius, wiens plastic prentje sinds 1971 boven de dampkap geplakt zat.

Lucía wist dat omdat ze de kikkererwten al op de overloop van de eerste verdieping rook. Ze kwam uit het zwembad, het haar nog vochtig onder haar wollen muts, het chloor in haar neus, en de geur van spek, chorizo en kool viel in het trappenhuis over haar heen als een hand op haar schouder. Veertig jaar liep ze die trap al op. De geur was niet veranderd. De treden wel: die waren in het midden uitgesleten.

Charo woonde op de tweede, in een flatgebouw in Sint-Gillis waar geen andere Spanjaarden meer woonden sinds señora Paquita naar Almería was vertrokken om er te sterven. Drie kamers, overal tegels, kleedjes onder alles waar een kleedje onder kon. In de woonkamer de leunstoel van Manuel, leeg, met zijn pet op de armleuning. Charo kwam er niet aan. Niemand ging erin zitten. Zoé had hem het eerste jaar de stoel van spookopa genoemd, en Charo had zo hard gelachen dat ze moest gaan zitten.

De deur stond open. Op zondag stond hij altijd open, tussen twaalf uur en half een.

“Je bent nat,” zei Charo vanuit de keuken, zonder zich om te draaien. “Je gaat je dood vatten.”

“Dag, mama.”

“Dag, schat. Dek de tafel. Neem de gewone borden, niet de goeie. De goeie zijn voor Pasen.”

Charo was tachtig. Ze was een meter tweeënvijftig, was ooit een meter zesenvijftig geweest, en stond rechter dan haar dochter. Op zondag droeg ze een zwarte jurk, een gouden broche in de vorm van een hoefijzer, en pantoffels die ze verruilde voor lakschoenen op de seconde dat er iemand aanbelde. Ze was al drie en een half jaar weduwe. Ze zei het zonder klagen, zoals ze gezegd zou hebben dat ze in Triana geboren was: een feit, een adres.

Ze kwam van de Spaanse mis. Lucía ging er niet meer heen sinds haar vijftiende, maar ze kon het zo uittekenen, omdat Charo er elke week verslag van deed. Er zaten alleen nog grijze koppen en Latijns-Amerikanen. De pastoor was een Colombiaan, hij praatte te snel. De Ecuadoraanse vrouwen zongen vals, maar met hun hele hart. De oude Spanjaarden van 1962 stierven een voor een, en hun begrafenissen werden op het eind afgekondigd, na de collecte. Deze zondag was het een zekere Ginés, uit Jaén, die met Manuel op een bouwplaats in Ukkel had gewerkt.

“Die had handen als schoppen,” zei Charo terwijl ze de bouillon proefde. “Je vader zei dat hij in elke hand een zak cement kon dragen en een kruiwagen met zijn tanden.”

“Papa overdreef.”

“Je vader heeft in zijn hele leven nooit overdreven. Hij was van Triana, hij maakte de dingen kleiner dan ze waren.”

Thomas en Zoé kwamen om kwart voor een, met een taart van de bakker op het plein en een fles rioja die Charo te duur vond nog voor ze het etiket had gezien. Ze ging op haar tenen staan om Thomas twee zoenen te geven en zei dat hij vermagerd was. Dat zei ze elke zondag sinds 2004. Hij was zeven kilo aangekomen.

Ze aten zoals Charo dat wilde, in drie gangen die er eigenlijk één waren: eerst de bouillon met vermicelli, dan de kikkererwten en de kool, dan het vlees, het spek, de bloedworst, de chorizo, op een grote schaal midden op tafel, en iedereen prikte met zijn vork, en Charo hield in de gaten wie er geen bloedworst nam.

Zoé nam nooit bloedworst.

“Je bent te mager,” zei Charo tegen haar.

“Oma, ik moet je iets vertellen.”

Lucía zag het aankomen en deed niets om het tegen te houden. Ze was moe. Ze had vier uur geslapen. Ze dacht dat Zoé over de test zou beginnen, dat Charo haar ogen ten hemel zou slaan, dat ze er een week lang een verhaal aan zouden hebben.

“Mama heeft haar resultaten. Van het DNA. Ze is voor 98% Iberisch.”

“Natuurlijk is ze Iberisch,” zei Charo. “Ze komt uit Sevilla.”

“Ja, maar nu is het bewezen. Wetenschappelijk.”

“Ik heb het eerder bewezen dan die lui. Negen maanden lang heb ik het bewezen.”

Thomas lachte in zijn servet. Zoé hield niet op. Ze legde de matches uit, de driehonderdtwaalf neven en nichten, de centimorgans, dat je familieleden kon terugvinden die je niet kende, en dat het jammer was dat oma de hare niet had gedaan, want dan had je kunnen zien welke neven en nichten van haar kant kwamen en welke van de kant van opa.

“Je kunt het nog altijd doen, oma. Mama heeft hem bewaard. Hij ligt in haar bureau.”

Charo legde haar lepel neer.

Ze liet hem niet vallen, ze legde hem neer, plat, naast haar bord, keurig evenwijdig met het mes, zoals ze dingen deed wanneer ze tijd wilde winnen. Lucía kende dat gebaar. Het was het gebaar van het rapport, van de eerste sigaret, van de jongen die op een avond om tien uur had gebeld. Eerst de lepel. Dan de zin.

“Je vraagt God niet waar je vandaan komt,” zei Charo. “Hij weet het. Dat is genoeg.”

“Maar het is God niet, het is een labo. In Texas, denk ik.”

“Dan is het nog erger.”

Ze pakte haar lepel weer op en schepte zich bouillon op terwijl de rest al aan het vlees zat. Zoé keek naar haar moeder. Lucía gaf haar een klein teken met haar ogen: laat maar.

“Je opa,” zei Charo na een tijdje, “kwam in 1962 in Charleroi aan met een kartonnen koffer en een papier van het consulaat. De maandag daarna ging hij achthonderd meter onder de grond. Achthonderd meter. En weet je wat hij zei? Hij zei: ik weet waar ik vandaan kom, ik kom van boven. En hij kwam weer naar boven.”

“Het was geen achthonderd meter,” zei Lucía. “Het was zeshonderd.”

“Het was achthonderd.”

“Je zei net nog dat hij de dingen kleiner maakte dan ze waren.”

Charo keek haar aan over haar bril. Er was een seconde waarin alles kon omslaan. En toen barstte Charo in lachen uit, haar keellach, de lach van een oude Sevillaanse, een lach waar ze tranen van in haar ogen kreeg, en Lucía lachte mee, en Thomas, en zelfs Zoé, die niet wist waarom.

“Zeshonderd, achthonderd,” zei Charo terwijl ze haar ogen afveegde. “Voor je vader was het de bodem. De bodem is de bodem.”

Na de koffie, terwijl Thomas de vaat afdroogde en Charo hem uitlegde dat hij slecht afdroogde, bleef Lucía alleen achter in de woonkamer, bij de lege stoel.

Op het dressoir stond de trouwfoto, 1961, Triana, twee magere kinderen in hun zondagse kleren voor een kerk. En daarnaast, in een vergulde lijst, de foto van een baby in een te grote doopjurk, op de schoot van een veertigjarige Charo die glimlachte zoals je naar een wonder glimlacht. Zo noemde de familie het. Lucía was el milagro. Charo had haar gekregen toen ze bijna veertig was, na jaren waarin er niets kwam. Lucía wist niet hoeveel jaren, en ook niet wat “er kwam niets” betekende. Zulke vragen stelde je Charo niet. En nog minder Manuel, die op het balkon ging roken als het gesprek die kant op ging.

Ze raakte de lijst aan met haar vingertop. Ze had tweeduizend kinderen ter wereld geholpen. Zij wist wat “er kwam niets” betekende. Miskramen. Eén, twee, meer. Lakens die je 's nachts verschoont. Zwangerschappen die je niet meer aankondigt. Voor het eerst vroeg ze zich af hoeveel, en ze schaamde zich dat ze het zich afvroeg als een vroedvrouw, met een getal, en ze hield ermee op.

In de gang neuriede Charo een heel oud liedje terwijl ze de gewone borden opborg.

's Avonds sliep Zoé, zat Thomas aan de keukentafel toetsen te verbeteren met een groene pen omdat hij rood vernederend vond, en opende Lucía in bed opnieuw Filiora.

Ze had er sinds dinsdag niet meer naar gekeken. Ze had geslapen, twee nachten gewerkt, gezwommen, het vergeten. Maar er was die lepel geweest. Die lepel, plat neergelegd. En iets in die driehonderdtwaalf namen had haar dinsdag in de keuken dwarsgezeten, zonder dat ze wist wat.

Deze keer zocht ze. Ze wist precies wie ze zocht.

Nadia García. Haar nicht. De dochter van oom Juan, de broer van Charo, die zijn zus in 1964 naar België was gevolgd en het tot ploegbaas had geschopt in een drukkerij in Vorst. Nadia was achtendertig, had drie kinderen, een stem die droeg, en een passie voor alles wat je kon delen. In 2024 had ze de test gedaan. Lucía wist het nog omdat Nadia het op een zaterdagavond in de familie-appgroep had rondgetoeterd, met een screenshot en een hele rij emoji's. Lucía scrolde in haar telefoon terug tot aan het bericht.

“Filiora!!! 89% Iberisch, 6% Noord-Afrikaans, 5% Italiaans (??) papa zegt dat het niet klopt, dat de García's geen Italianen zijn”

Filiora. Dezelfde site. Lucía tikte “García” in de zoekbalk van de matches. Het waren er elf. Een María García uit Valencia, een Pedro García in Chili, García's uit Murcia, uit Madrid, uit Granada. Geen Nadia. Ze tikte “Nadia”. Niets. Ze tikte “Vorst”, “België”, “Brussel”. Twee verre matches, in Antwerpen en in Namen, namen die ze niet kende.

Ze probeerde de initialen, voor het geval Nadia een schuilnaam had gebruikt. Ze scrolde door de hele lijst, driehonderdtwaalf namen, en bekeek elke foto, elk silhouet. Ze kende het gezicht van Nadia. Ze zou het herkend hebben, ook klein, ook wazig.

In de keuken kraste de groene pen van Thomas over het papier.

Een volle nicht. De dochter van de broer van haar moeder. Lucía kende de cijfers, vaag, als cijfers die ze nooit nodig had gehad: met een volle neef of nicht deel je ongeveer een achtste. Een achtste is niet niks. Dat is geen spook in een lijst. Dat is een regel bovenaan, vetgedrukt, met een label erbij.

Lucía zette het scherm uit. Ze zette het weer aan. Ze bracht haar wijsvinger naar haar rechteroor en bleef zo zitten, in het donker, met haar ogen op het scherm.

Nadia stond niet in de lijst.