Hoofdstuk 3

Wat ze zei tussen de kaas en de koffie

Je komt bij Les Aubes via een weg die klimt en draait, en er is altijd een moment, na de derde bocht, waarop het dal ineens opengaat aan de rechterkant. Als kind telde Mathilde de bochten om zich op die ene voor te bereiden. Ze telde ze nog steeds.

— Daar, zei ze.

Raphaël minderde vaart zonder dat ze het vroeg.

De rijen waren nog niet blauw. In mei is lavendel groen en compact, als kussens die door een pietlut op een rij zijn gelegd, en je moet tot juli wachten voor ze doet wat de mensen van haar verwachten. Mathilde had altijd de voorkeur gegeven aan mei. Ze had het nooit tegen iemand gezegd omdat het een beetje dom klonk, zo gezegd.

— Het is groot, zei Raphaël.

— Tweeënvijftig hectare.

— Nee, ik bedoel: het is groot.

Colette Sarlat stond hen voor de deur op te wachten, wat niets voor haar was. Vijfentachtig jaar, een knot vastgezet met twee klemmen, een mouwloos vest dat ze zomer en winter droeg en waarvan niemand ooit de oorspronkelijke kleur had gekend.

Ze kuste Mathilde twee keer, heel snel, en hield Raphaël haar wang voor.

— Hoe lang hebben jullie erover gedaan?

— Twee uur veertig, zei Raphaël.

— Dat is te veel. Hebben jullie de snelweg tot Montélimar genomen?

— Ja.

— Je had er in Loriol af moeten gaan.

Ze ging naar binnen zonder het antwoord af te wachten. Raphaël keek naar Mathilde. Mathilde trok een gezicht dat betekende: ik had je gewaarschuwd.

Het huis rook zoals het altijd had geroken: koude steen, boenwas, en daaronder, heel ver weg, de vette geur van de distilleerketel die alles binnen vijftig meter doortrekt en die nooit meer weggaat.

Mathilde deed wat ze elke keer deed: ze ging naar het dressoir kijken.

Daar stonden al dertig jaar dezelfde foto's. Haar grootvader Henri in pak, gestorven in 1982, die ze niet had gekend. Francis op zijn twintigste op een tractor. Haar moeder op haar trouwdag, met een pony. Zijzelf op haar zevende, zonder voortanden, op het muurtje. Corentin als baby.

Ze merkte, op haar zesendertigste, dat er op dat dressoir geen enkele foto van Solange stond, terwijl Solange al honderd meter verderop woonde sinds voor haar geboorte.

Ze merkte het, en de gedachte trok voorbij, en de lamsbout kwam op tafel.

Ze waren met z'n negenen. Colette aan het hoofd van de tafel. Francis, de oom, eenenzestig, met onderarmen gaar gebakken door veertig zomers, die zich voor het eten had omgekleed en last had van zijn boord. Zijn vrouw Josiane, die weinig zei en iedereen bijschepte. Corentin, eenendertig, die wijn had meegebracht en die inschonk met de omzichtigheid van een sommelier, waar zijn vader om moest lachen. Véronique en Jean-Marc, de ouders van Mathilde, om klokslag twaalf uit Valence gekomen. Mathilde. Raphaël.

Er stond één couvert minder dan vroeger. Niemand zei het.

Ze aten tomaten, lamsbout, platte bonen. Corentin vertelde het verhaal van een Engelse klant die biologische lavendel wilde met de garantie dat er geen insecten in zaten. Francis had het over de pomp op het bovenste perceel. Véronique vroeg Mathilde of ze wel goed at, wat bij haar geen vraag was maar een diagnose.

— Je bent afgevallen.

— Ik ben niet afgevallen, mama.

— Jawel.

— Goed.

Jean-Marc, tegenover haar, vulde het glas van zijn dochter en knipoogde naar haar, wat zijn manier was om in een gesprek te zitten zonder eraan deel te nemen.

De kaas kwam op tafel. Josiane ruimde af. Colette legde haar beide handen plat op tafel, en iedereen begreep, voordat ze haar mond opendeed, dat niemand tweehonderd kilometer had gereden voor een lamsbout.

— Ik ga het domein overdragen, zei ze.

Francis keek op.

— Ik ben niet ziek, voegde Colette eraan toe. Kijk me niet zo aan. Ik ben niet ziek en ik ben niet moe. Ik ben vijfentachtig en ik kan rekenen.

— Mama, begon Francis.

— Ik ben nog niet klaar.

Ze wachtte. De stilte viel zoals ze in families valt: iemand zet een glas te zacht neer, iemand anders kijkt uit het raam.

— Mijn helft draag ik over aan Mathilde.

Mathilde hoorde de zin en begreep hem niet. Het is iets vreemds, een zin volkomen helder horen en hem niet begrijpen. Ze keek naar haar oma, toen naar haar oom, toen naar haar bord, waar nog een stuk tomme op lag.

— Aan Mathilde, herhaalde Francis.

— Je hebt me heel goed gehoord.

— Ze woont in Lyon.

— Ik weet waar ze woont.

— Ze is fysiotherapeute.

— Ik weet wat ze doet.

Francis legde zijn servet op tafel. Niet heftig. Hij legde het neer, streek het zelfs glad met zijn hand, en dat was misschien nog het ergste.

— Veertig jaar, zei hij. Veertig jaar sta ik om vijf uur op. Veertig jaar doe ik het snijden, de ketels, het distilleren, de papieren van de coöperatie, de controles, de drie weken in juli waarin niemand slaapt.

— Weet ik, zei Colette.

— Weet je.

— Ik weet het heel goed.

Hij stond op. Zijn stoel schraapte. Josiane maakte een beweging naar hem toe en hield halverwege op.

— Ik ga naar de pomp kijken, zei Francis.

Hij ging naar buiten. Ze hoorden hem de binnenplaats oversteken, en toen niets meer.

Corentin keek naar zijn glas. Jean-Marc keek naar het tafelkleed. Raphaël, naast Mathilde, bewoog helemaal niet, wat bij hem een vorm van aandacht was.

Het was Mathilde die sprak.

— Oma. Ik weet er niets van.

— Dat leer je.

— Ik heb van mijn leven nog geen oogst gedaan.

— Je hebt er elf gedaan. Je was acht en je vulde de zakken.

— Dat is niet hetzelfde.

— Nee, zei Colette. Dat is niet hetzelfde.

Ze pakte het kaasmes, sneed een stuk tomme af en legde het op Mathildes bord zonder het te vragen.

— Eet. Je bent afgevallen.

Véronique had op dat moment iets moeten zeggen. Dat was het moment. Iedereen aan tafel wachtte tot ze iets zou zeggen: dat ze verontwaardigd zou zijn voor haar broer, dat ze haar dochter zou verdedigen, dat ze zou vragen waarom, dat ze zou vragen hoe, dat ze wat dan ook zou vragen.

Véronique nam een slok water, zette haar glas neer en keek naar het raam.

Ze zei helemaal niets.

En Mathilde, die zesendertig was en dacht dat ze haar moeder kende, voelde iets voorbijgaan dat ze niet kon benoemen en dat geen woede was.