Een vrouwenstem

Op donderdag brachten ze me naar neurologie, twee verdiepingen hoger, in een tweepersoonskamer waarvan het andere bed leeg was. Het raam keek uit op het plateau, op omgeploegde akkers en een rij populieren, en in de verte, tussen twee bosjes, op een stuk vallei waar de Maas moest stromen, maar je zag haar niet. Je zag alleen de nevel die 's ochtends van haar opsteeg, zoals damp boven een kookpot.

Er hing geen scherm meer boven mijn bed. Er waren geen piepjes meer. Die nacht hoorde ik de stilte van een ziekenhuis, die geen stilte is: karretjes in de gang, een bel, een hoest, een branddeur die langzaam dichtgaat op haar hydraulische arm.

Dokter Collard kwam donderdagochtend langs met een assistent. Ze legde me uit, lettergreep voor lettergreep, alsof ze dicteerde, dat ik in de nacht van het ongeluk, voor de hulpdiensten aankwamen, een epileptische aanval had gehad. Eén enkele. Niemand in het ziekenhuis had hem gezien, maar ze hadden de sporen op mijn tong gezien, de brandweer had in haar verslag genoteerd in welke toestand ze me had aangetroffen, en het eeg dat op intensieve zorg was gemaakt, liet aan de linkerkant nog altijd een afwijkend patroon zien. Dat was niet zeldzaam na een klap op het hoofd. Het was niet per se ernstig. Maar ze namen geen risico.

“Levetiracetam,” zei ze. “Duizend milligram, 's ochtends en 's avonds. Voor een aantal maanden. We bekijken het later opnieuw.”

Ze zette een wit-blauw kartonnen doosje op het tafeltje, en de assistent drukte uit een strip twee witte, langwerpige tabletten met een breukstreep in het midden.

“En niet met de auto rijden,” voegde ze eraan toe. “Minstens zes maanden. Dat is de wet, en vooral gezond verstand.”

“Ik heb geen auto meer,” zei ik.

Ze lachte even en hield zich meteen in.

“Dat is waar. Sorry.”

---

Antoine kwam elke dag.

Hij kwam rond twee uur, wanneer de serres hem konden missen, en hij vertrok rond zes uur, wanneer dat niet meer kon. Hij bracht een bakje aardbeien mee. Serre-aardbeien, in oktober, klein, heel rood, met een smaak die niets te maken had met die van de supermarkt: een smaak van suiker en natte aarde. Hij zette het bakje op het tafeltje, ging zitten en zei niets tot ik de eerste had opgegeten.

“Mara des bois,” zei hij op donderdag. “Doordrager. Het is de laatste oogst, daarna zetten we de verwarming af.”

Op vrijdag bracht hij foto's mee. Geen album: een bruine envelop met een twintigtal afdrukken die hij speciaal had laten maken, in de supermarkt van Jambes, aan de selfservicemachine. Ik zag hem voor me, staand voor het aanraakscherm, met zijn handen van aarde, terwijl hij de beelden een voor een selecteerde. Hij gaf ze me zonder commentaar en ging bij het raam staan, om niet te hoeven zien hoe ik ernaar keek.

Er was de langgevelhoeve, een lang, laag huis van grijze steen onder een leien dak, met serres eronder, en de Maas erachter, heel breed, heel traag. Er was een dorpsfeest, lampionnen, mensen die ik niet bij naam zal noemen. Er was ik, in een witte jurk, onder een linde, lachend, met wijd open mond en een scheve bloemenkrans. Er was Antoine naast me, in een grijs pak, die niet lachte: hij keek hoe ik lachte.

Op de foto droeg ik een trouwring.

Ik stopte de foto's terug in de envelop, in volgorde, en tikte op de randen zodat ze netjes op elkaar lagen.

“Dank u,” zei ik.

“Je mag ze houden,” zei hij, zonder zich om te draaien.

Hij stelde me geen vragen. Hij vroeg nooit “En dit, zegt je dat iets?” zoals Lucie, die me haar telefoon onder de neus duwde met selfies van ons tweeën aan de Noordzee. Hij drong nooit aan. Hij vertelde een beetje als ik erom vroeg, en hij hield op wanneer ik niets meer vroeg.

Ik observeerde hem zoals je een getuige observeert.

Ik noteerde dat hij altijd “het ongeluk” zei, met het bepaald lidwoord, alsof er maar één bestond op de wereld. Ik noteerde dat hij nooit op het bed ging zitten, alleen op de stoel. Ik noteerde dat hij vaak naar mijn linkerhand keek, en dat hij wegkeek zodra ik hem betrapte. Ik noteerde dat hij eruitzag als iemand die al heel lang niet meer had geslapen, veel langer dan acht dagen.

---

Dokter Tasiaux kwam op vrijdagmiddag. Neuropsychologe. Een kleine, ronde vrouw, rond de zestig, met een rood montuur, een handgebreid wollen vest en de stem van een sprookjesvertelster voor kinderen, die me geen seconde om de tuin leidde: onder de wol zat een mes.

Ze bleef twee uur bij me. Ze liet me woordenlijsten herhalen, vijftien woorden, vijf keer na elkaar, en dan een halfuur later nog eens. Ze liet me tekeningen zien, vijftig tekeningen van gewone voorwerpen, een paraplu, een sleutel, een peer, en daarna paren tekeningen waarbij ik moest zeggen welke ik al gezien had. Ze liet me een ingewikkelde figuur natekenen, vol driehoeken en kruisjes, en daarna uit het hoofd opnieuw tekenen. Ze vroeg me in één minuut zoveel mogelijk woorden te noemen die met de letter P begonnen.

Ik deed mijn best. Het was makkelijk, en ik deed niet alsof ik het moeilijk vond. Er is iets wat mensen niet weten over tolken: we zijn getraind om te onthouden. Een zin van dertig woorden in de ene taal, twee seconden later weergegeven in een andere, terwijl de volgende zin al binnenkomt. Ik gaf haar vijftien woorden in de juiste volgorde terug. Van haar vijftig tekeningen miste ik er geen enkele.

“Opmerkelijk,” zei ze, terwijl ze afvinkte. “Echt opmerkelijk. Uw werkgeheugen is uitstekend. Uw kortetermijngeheugen is intact. U onthoudt alles wat er sinds uw ontwaken is gebeurd?”

“Ja.”

“Goed. Nu gaan we het over iets anders hebben.”

Ze sloeg haar schrift dicht, vouwde haar handen op haar buik en vroeg me haar mijn leven te vertellen. Mijn jeugd in Namen, mijn moeder uit Apulië, mijn vader die klokken herstelde, mijn studie in Bergen, mijn eerste processen, mijn appartement in de Rue Saint-Nicolas. Ze vroeg me de naam van mijn eerste juf, de naam van mijn eerste kat, wat ik op mijn twintigste verjaardag had gegeten. Ze vroeg me wie de premier was.

“Alexander De Croo,” zei ik.

Ze noteerde het, zonder een woord.

Toen vroeg ze me over de zomer van 2021. De overstromingen. Wat ik deed op 14 juli, op de 15de, op de 20ste. Ze vroeg wat er toen op mijn nachtkastje lag, welk boek ik las, welke serie ik keek, en toen ik antwoordde, vroeg ze wat er daarna kwam. Na juli.

“Niets,” zei ik.

“Helemaal niets? Geen beeld? Een geur, een liedje, een gezicht?”

“Niets.”

Ze keek me lang aan over haar rode bril.

“Weet u wat me dwarszit, mevrouw Delvaux? Uw scan verklaart niet zo'n gat. En uw gat is te netjes. Meestal rafelt het. Er zijn eilandjes, stukken die blijven drijven. Bij u is het een muur. Juli 2021, en daarna niets meer, alsof er een gordijn is dichtgetrokken.”

Ze liet een stilte vallen.

“Het gebeurt,” ging ze verder. “We noemen het een functionele retrograde amnesie. Dat wil zeggen dat niet alleen het hoofd de klap heeft opgevangen. Dat iets in u er liever niet naartoe gaat. Het is een bescherming. Een deel van u wil zich niet herinneren.”

Ik sloeg mijn ogen niet neer.

“Misschien,” zei ik.

Ze glimlachte. Ze borg haar tekeningen op, haar lijsten, haar stopwatch.

“We zien elkaar terug. In het begin elke week. We forceren niets. Maar ik waarschuw u, ik ben koppig.”

“Ik ook,” zei ik.

“Dat weet ik,” zei ze. “Het staat in uw dossier.”

---

Maud kwam vrijdagavond langs. Ze had geen dienst op neurologie: ze zei dat ze naar boven kwam voor een collega en van de gelegenheid gebruikmaakte om te horen hoe het met me ging. Ze droeg een jeansjasje over haar blauwe uniform, een schoudertas, haar autosleutels in de hand. Ze ging niet zitten. Ze bleef op de drempel staan, met één hand op de deurpost.

“U ziet er beter uit,” zei ze.

“Dank u.”

“En de rest? Komen er dingen terug?”

“Nee.”

Ze knikte. Ze leek iets te willen toevoegen. Ze voegde het niet toe.

“Goedenacht, Inès.”

Toen ze weg was, bleef de geur van oranjebloesem nog even in de deuropening hangen. Ik belde de zorgkundige van de nacht en vroeg haar de deur dicht te doen. Ze zei dat die altijd op een kier bleef, voor het toezicht. Ik drong aan. Ze deed hem dicht.

---

Benali kwam zaterdagochtend terug, deze keer met een laptop, en een klein rond luidsprekertje dat ze erop aansloot en op het tafeltje zette, tussen het bakje aardbeien en het doosje tabletten.

“Eigenlijk zou ik dit niet mogen doen,” zei ze. “Maar u bent het slachtoffer, en het is uw telefoon. En ik weet niet meer wat ik nog kan proberen.”

Ze klikte.

Eerst was er een geknetter. De stem van de operator, kalm, professioneel: “112, wat is uw noodgeval?” Dan een zucht. Een korte, hortende ademhaling, van iemand die gelopen heeft of bang is, of allebei.

“Een ongeluk. Op de N92. Na Wépion, de bocht bij de golfbaan. Een auto van het talud af, beneden, aan het water. Een vrouw. Ze ademt. Ze… ze heeft een aanval, denk ik. Ze trilt. Kom snel.”

“Mevrouw, kunt u me uw naam geven? Mevrouw? Bent u er nog?”

Een schurend geluid. Een klik. Stilte.

Benali liet de stilte duren. Ze keek naar me.

“Drieëntwintig uur tweeënvijftig,” zei ze. “Negentien seconden. Ze heeft haar naam niet gegeven. Ze heeft niet op de hulpdiensten gewacht. Ze is vertrokken met uw telefoon. Een vrouwenstem, eerder jong, Franstalig, accent van de streek. Meer heb ik niet.”

Ik keek naar het kleine ronde luidsprekertje.

“Kunt u het nog eens afspelen?” vroeg ik.

Benali trok een wenkbrauw op. Ze klikte. Het geknetter, de operator, de zucht. De stem. Een vrouw. Ze ademt. Het schuren. De klik.

Ik luisterde tot het einde. Ik luisterde naar de adem tussen de woorden, naar de manier waarop de stem omhoogging op “aanval” en weer zakte op “snel”, naar het kleine klakje van de tong voor “denk ik”.

“Zegt die stem u iets?” vroeg Benali.

“Nee,” zei ik. “Helemaal niets.”

Ze klapte de laptop dicht.

Tien jaar in de rechtszaal hebben me geleerd dat je een stem nooit de eerste keer hoort.