BACK-UP 2

Op zaterdagochtend deed ze wat ze de eerste avond had moeten doen: ze bracht het in kaart.

Dat is de eerste regel van het vak, en ze had hem overtreden omdat het om haar vader ging. Je opent een archief niet in het midden. Je noteert eerst wat er is, hoeveel er is en hoe het geordend is — ook als het niet geordend is, vooral als het niet geordend is, want de wanorde van iemand is op zichzelf al informatie.

Ze sloot de schijf aan, opende een rekenblad en maakte een lijst van de hoofdmap.

Er waren drie mappen.

FOTO'S, 11.204 bestanden, 62 gigabyte.

BACK-UP, 2.841 bestanden, 9 gigabyte.

BACK-UP 2, 162 bestanden, 400 megabyte.

Ze opende de eerste en deed er een uur over om de structuur ervan vast te leggen.

Ze opende de tweede: het was een gedeeltelijke kopie van de eerste, plus een dertigtal administratieve stukken, gescande bankafschriften, een verzekeringsattest, twee voorschriften.

Ze keek naar de derde in de linkerkolom. BACK-UP 2. Ze klapte hem met één klik open: er zat een map docs in, een map diversen, en een configuratiebestand van een back-upprogramma dat in 2004 was geïnstalleerd en nooit verwijderd.

Ze noteerde in haar rekenblad, op regel 3: BACK-UP 2 — 162 bestanden — back-updubbels, te controleren aan het eind van de ordening.

En ze ging over tot iets anders, want ze zocht familiefoto's en die map was er geen.

Het was iets wat ze twee keer per jaar aan de stagiairs uitlegde, in de sorteerzaal van de dienst: wat je op een dwaalspoor brengt, is niet wat men voor je verbergt. Het is wat men verkeerd heeft benoemd. Ze zei het, ze geloofde het, en ze deed het toch.

Ze keerde terug naar de foto's en pakte haar zoektocht op waar ze die had gelaten.

Want het ging niet langer om ordenen.

Ze had de vrijdagnacht wakker gelegen, en om vier uur 's ochtends had ze toegegeven wat haar wakker hield: het was niet de vrouw. Het was de gedachte dat er misschien een derde was.

Ze begon er zaterdag na de lunch aan, met de schijf aangesloten en de luiken dicht vanwege de weerspiegeling op het scherm.

Elfduizend foto's, dat is dertig jaar van iemands leven. Twee derde ervan kon haar niets leren: interieurs, stillevens, foto's van een bouwwerf, vierhonderd opnamen van een garagemuur, genomen om een reden die niemand ooit zou weten. Ze liet ze langsgaan zonder ze te zien, zoals je een kaartspel omdraait.

Wat ze zocht was geen gezicht. Op de achtergrond van een familiefoto is een gezicht geen veertig pixels hoog: het laat zich niet herkennen, het laat zich vermoeden. Dat is het eerste wat je leert als je met oude archieven werkt — je identificeert mensen niet van ver, je identificeert hun plaats.

Ze zocht dus een plaats.

Ze vond die zaterdagavond terug, op een schooluitgang van september 1999, nog voor ze ook maar iets had vergroot. Niet het gezicht: de manier van staan. Het lichaam een kwartslag naar links gedraaid, in een straat waar iedereen naar het toestel kijkt of naar zijn kind. Iemand die er is, die niet passeert, en die niet kijkt naar wat de anderen bekijken.

Ze had twee minuten nodig om de bruiloft van 2001 terug te vinden, en om te zien dat het dezelfde houding was. Alleen staat de vrouw in 2001 aan de rand van het beeld, half afgesneden door de marge, en kijkt ze nog altijd in dezelfde richting.

Daarna hield ze op met bestanden ordenen.

Ze bracht de rest van het weekend door met het zoeken naar die aanwezigheid, en dat is een ander soort werk: je kijkt niet meer naar het beeld, je kijkt om de mensen heen die je kent.

Zondagavond had ze er vier bij.

September 1999, schooluitgang, rue Pasteur. De vrouw staat aan de overkant van de straat, voor een bakkerij.

Juli 2001, de bruiloft van een neef, in Champtoceaux. Ze staat op de groepsfoto, helemaal aan de rand, rechts, half afgesneden.

Mei 2004, de communie.

April 2007, rommelmarkt van Trélazé. Ze staat achter een kraam met serviesgoed en kijkt naar de linkerkant van het beeld, waar Lucie, dertien jaar, een wafel eet.

Ze drukte de vier af op de printer in de woonkamer, op A4, en legde ze naast elkaar op tafel.

Grijze mantel. Donker haar. Op geen enkele glimlachte ze. Op geen enkele sprak ze met iemand. Ze stond nooit op de voorgrond, nooit in het midden, en toch was ze nooit verborgen: elke keer zag je haar gezicht.

Lucie ging voor de vier bladen zitten en deed wat ze altijd deed bij een archief: ze zocht wat ze gemeen hadden.

Een schoolfeest, een schooluitgang, een bruiloft, een communie, een rommelmarkt.

Het waren geen plaatsen. Het waren geen data. Het waren zelfs niet dezelfde mensen: op de bruiloft in Champtoceaux waren honderddertig gasten van wie Lucie de helft niet kende.

Eén enkel ding verbond die vijf beelden, en ze had twintig minuten nodig om het te zien omdat het te vanzelfsprekend was.

Op alle vijf stond zij.

Lucie Aveline op haar tweede, haar vijfde, haar zevende, haar tiende, haar dertiende.

Ze bleef voor de tafel staan. Toen stond ze op, liep naar het raam, kwam terug en draaide de vier bladen om, met het gezicht op het hout, wat een dwaas gebaar was en wat ze toch deed.

Ze sliep slecht en werd wakker met een volledig gevormde zin, van het soort dat je in je slaap fabriceert: je zoekt een indringster, en een indringster gaat niet in het beeld staan.

Maandag, op de dienst, wachtte ze de pauze van tien uur af om naar Karim Belaïd te gaan in het restauratieatelier.

— Ik heb een oog nodig.

— Een oog waarop?

— Op familiefoto's.

Karim legde zijn scalpel neer en trok zijn handschoenen uit.

— Lucie, zei hij, jij bent de persoon die het gemakkelijkst met een foto omgaat die ik ken. Als jij mij om een oog komt vragen, dan heb je al iets gezien en wil je dat iemand anders het ook ziet.

— Ja.

— Laat dan maar zien.