Zesentwintig keer

Karim Belaïd was vierenveertig, had een stereomicroscoop, een grijze stofjas en in de dienst de reputatie de traagste en de nauwkeurigste man van het gebouw te zijn.

Hij keek elf minuten naar de vijf beelden zonder iets te zeggen. Toen zei hij:

— Goed. Eerst wat ik niet kan.

— Ga je gang.

— Ik kan je niet zeggen dat het dezelfde persoon is. Niemand kan dat. We zitten op gezichten van veertig tot honderdtwintig pixels, dat ligt onder elke ernstige identificatiedrempel. Als men mij dat in een expertise vroeg, zou ik het dossier weigeren.

— Goed.

— Nu wat ik wel kan.

Hij trok een blad naar zich toe en tekende drie kolommen.

— Ik kan verhoudingen meten. Bij een staande gestalte, met een schaalreferentie in het decor — een deur, een tafel, een trede, een auto — kom je op een lengte tot op drie centimeter nauwkeurig. Je krijgt ook proportieverhoudingen van het gezicht, en die veranderen na vijfentwintig jaar niet meer met de leeftijd. En ik kan je beelden anders dateren dan via hun bestanden.

— Dat is wat ik wilde.

— Hoeveel heb je er?

— Vijf.

— Ga er dan meer zoeken, zei Karim. Vijf kan toeval zijn, een buurvrouw, een schoolmoeder die toevallig ook de bruid kent. Als je er mij twintig brengt, is het geen kwestie van toeval meer, dan is het een kwestie van rekenkunde.

Ze bracht er de volgende drie weken mee door.

Ze begon de schijf opnieuw vanaf nul, deze keer met de regel van Karim: meten voordat je besluit. Ze voegde de papieren albums van haar moeder toe, die ze in drie avonden op de dienst scande, buiten de werkuren, en ze noteerde het in het gebruiksregister omdat ze van haar leven nooit iets onregelmatigs had gedaan.

Dat werk deed haar goed, en juist daarom wantrouwde ze het. Ze vond er haar beroepsgebaren in terug, en vooral de regel die ze al negen jaar toepaste, geleerd van een conservator in Nantes — je schrijft op wat je ziet, nooit wat je eruit afleidt.

Haar moeder belde twee keer in die drie weken. Lucie zei haar dat het goed opschoot, dat er veel dubbels waren en dat ze de usb-stick tegen Pasen klaar zou hebben. Het was de eerste keer in haar leven dat ze tegen haar moeder loog, en ze noteerde het in gedachten, zoals je een afwijking noteert.

Zesentwintig keer dezelfde vrouw, en de lijst besloeg twee bladzijden.

De oudste: juni 1991, het doopsel van een neef, Trélazé. De vrouw staat buiten de kerk, op het trottoir aan de overkant.

De recentste: juni 2024, het muziekfeest in Angers, een opname die haar vader vanaf een caféterras maakte. Ze staat in de menigte, op twaalf meter, en kijkt naar de tafel waar Lucie met twee collega's zit.

Tussen die twee: drieëndertig jaar.

Ze bracht de tabel op een vrijdagavond naar Karim, na sluitingstijd, met de afdrukken in chronologische volgorde in een map.

Hij spreidde ze uit op de grote ateliertafel en legde ze in vier rijen.

— Zesentwintig, zei hij.

— Zesentwintig.

— Over drieëndertig jaar.

— Ja.

Hij deed de scharnierlamp aan en boog zich voorover.

Hij nam een liniaal en mat iets op drie afdrukken, noteerde, mat opnieuw.

— Heb je de schalen gedaan zoals ik gezegd heb?

— Schooldeur voor nummer drie, twee meter vijf. Schraagtafel voor de zevende, vijfenzeventig centimeter. Portier van een Clio voor de twaalfde.

— Goed.

— Goed. Drie opmerkingen, en de derde zal je niet bevallen.

— Begin met de eerste.

— Op zesentwintig opnamen is ze nooit onscherp. Weet je wat dat betekent?

— Dat ze niet beweegt.

— Dat ze niet beweegt. Op een foto van een schoolfeest op een zestigste is de helft van de mensen op de achtergrond onscherp: ze lopen, ze draaien hun hoofd, ze doen iets. Zij is zesentwintig keer op zesentwintig scherp. Een scherp iemand op een onvoorbereide foto is iemand die stilstaat.

— Tweede?

— Op zesentwintig opnamen is ze zesentwintig keer alleen. Geen enkele keer in gesprek met iemand, geen enkele keer in een groep, geen enkele keer met een glas in de hand.

Hij richtte zich op.

— Lucie, ik weet niet wie dat is. Maar ik kan je zeggen wat ze niet is. Ze is geen genodigde.

Lucie keek naar de vier rijen afdrukken.

— Derde opmerking.

Karim aarzelde, wat niets voor hem was.

— Kijk naar je plaatsen, zei hij. Een schoolfeest. Een schooluitgang. Een bruiloft. Een communie. Een rommelmarkt. Een muziekfeest. Een doopsel. Een begrafenis in 2016, die heb je me als nummer negentien gegeven.

— Ja.

— Dat zijn allemaal aangekondigde gebeurtenissen. Openbaar aangekondigd. Een schoolfeest staat in het gemeenteblad. Een rommelmarkt staat in de krant. Een bruiloft staat in de rubriek. Een begrafenis ook.

Lucie zei niets.

— Ze heeft jullie niet gevolgd, zei Karim. Je volgt geen mensen drieëndertig jaar lang zonder betrapt te worden, en vooral volg je ze niet om jezelf in het beeld van een fototoestel te zetten. Ze wist waar jullie zouden zijn, omdat het ergens geschreven stond.

Hij schoof de afdruk van 1991 zachtjes naar haar toe.

— Ze staat niet toevallig op die foto's, zei hij. Ze is gekomen.