Hoofdstuk 3

Drieënveertig brieven

De commode stond in de bovenkamer, die waarvan het gordijn bewogen had — omdat het raam slecht sloot, had Yvette uitgelegd, en de wind er onderdoor kwam.

Het was een kamer van tien vierkante meter met een ijzeren bed, een rode donsdeken, een stoel, en een spiegelkast waarvan het glas op sommige plekken zijn foelie verloren had.

Op het nachtkastje lag een boek. Margot nam het op: een bibliotheekroman, het uitleenkaartje nog in de kaft geplakt, achtenveertig jaar te laat terug te brengen naar de bibliotheek van Verviers.

De commode stond onder het raam. Drie laden.

De derde sleutel was de juiste.

In de bovenste la lag linnengoed: twee opgevouwen nachthemden, zakdoeken, een vest. In de tweede gewone papieren — elektriciteitskwijtingen, een onderhoudsboekje van de ketel, twee postkaarten van Nicolas uit de jaren negentig.

De onderste la lag vol brieven.

Ze zaten in pakjes samengebonden met slagerstouw. Margot haalde ze er één voor één uit en legde ze op het bed, en bij het derde pakje merkte ze dat ze haar adem inhield.

Drieënveertig enveloppen, gefrankeerd, geadresseerd — en dichtgeplakt.

Geen enkele was ooit gepost.

Geen stempel. Geen vouw. Geen spoor van inkt van een postkantoor. De zegels waren netjes recht in de hoek geplakt, zoals je ze plakt wanneer je van plan bent te versturen.

Ze droegen allemaal dezelfde naam.

Mevrouw Irène Sarlet
Rue des Combattants 12
Verviers

Margot ging op de grond zitten, haar rug tegen het bed, de brieven op haar knieën.

De stempels ontbraken maar de zegels vertelden de tijd: de eerste waren zegels uit negentienhonderdzeventig, met de jonge koning Boudewijn. De laatste waren moderne, van drie of vier jaar geleden, met bloemen en de vermelding prior.

Vijftig jaar brieven aan dezelfde vrouw, en nooit verstuurd.

Ze sorteerde ze op zegel, wat haar twintig minuten kostte, geknield op de plankenvloer, met de wind die onder het raam doorkwam.

Toen opende ze de oudste.

Haar handen waren niet erg vast. Ze moest het twee keer proberen met haar nagel, want ze wilde niets scheuren.

4 november 1973

Irène,

Ik heb het huis gekocht. Dat op het plateau, je weet wel welk. Dat waar we in juni gestopt zijn omdat jij zei dat je hier tegen niemand kunt liegen, er is niemand.

Ik heb het betaald met het geld van mijn moeder. Guy denkt dat ik de som belegd heb. Hij controleert nooit iets, dat weet je.

Er zijn vier kamers en een tuin. Het dak is goed. Het fornuis rookt maar de metselaar zegt dat het de schouw is en dat hij in het voorjaar terugkomt. Ik heb er zaterdag geslapen, helemaal alleen, in een leeg huis, op een matras op de grond, en ik was geen seconde bang, ik die voor alles bang ben.

Ik weet nog niet wat ik ermee zal doen. Ik weet alleen dat ik een plek wilde waarvan de sleutel van niemand anders was dan van mij.

Ik denk elke dag aan je. Het is dom om op te schrijven en ik schrijf het toch, want jij zult het niet lezen.

Margot las de laatste regel drie keer.

Want jij zult het niet lezen.

Ze wist het. Vanaf de eerste brief wist ze dat ze ze niet zou versturen.

En toch had ze er een zegel op geplakt.

Margot keek naar de zegel — anderhalve frank, de koning in profiel, wat vergeeld — en er begon iets in haar hoofd te draaien zonder een plek te vinden om neer te strijken.

Je frankeert geen brief aan jezelf. Een brief aan jezelf hou je in een schrift. De zegel is het gebaar van het versturen; het is zelfs het enige moment waarop je echt beslist.

Ze stond op, met stijve benen, en ging naar het raam.

Het plateau was zwart. Geen straatverlichting, geen koplampen, niets. Alleen, heel ver naar links, drie oranje lichtjes die Baelen of Membach moesten zijn.

Haar grootmoeder had precies daarnaar gekeken, drie keer per jaar, vijftig jaar lang, met een brief in haar hand die ze niet zou versturen.

Margot nam de volgende, die van het pakje van 1974, en ze zag dat hij ook gefrankeerd was.

En die daarna.

Drieënveertig keer had een vrouw een brief geschreven, hem gevouwen, in een envelop gestoken, een adres geschreven, een zegel geplakt — en was ze niet naar de brievenbus gegaan.

Margot telde de zegels per decennium, omdat ze iets met haar handen moest doen.

Elf brieven in de jaren zeventig. Negen in de jaren tachtig. Zeven in de jaren negentig. Zes in de jaren tweeduizend. Vijf in de jaren tweeduizend tien. En vijf voor de laatste vijf jaar.

Het nam af, en dan nam het weer toe. Een vrouw van vijfentachtig schreef evenveel als een vrouw van vijfenveertig.

Dit was geen verdriet dat uitdooft. Dit was iets anders, dat op het einde weer was beginnen branden.

Beneden kraakte de deur.

Margot dacht eerst aan Yvette en ze riep haar bijna. Toen hoorde ze de stappen in de gang, en dan op de trap — niet die van Yvette, te snel, te zwaar, zonder de pauze op de vierde trede.

Ze drukte de brieven instinctief tegen zich aan, en ze verafschuwde zichzelf omdat ze het deed.

De deur van de kamer ging open.

Haar moeder stond in de deuropening, jas nog dichtgeknoopt, autosleutels in haar hand, buiten adem van de trap te snel op te gaan.

Ze keken elkaar aan.

Margot had de tijd om heel helder iets absurds te denken: ze weet waar de kamer is. Ze heeft niet gezocht. Ze is rechtstreeks naar boven gekomen.

Haar moeder keek naar de brieven. Dan naar haar dochter. Dan weer naar de brieven.

En ze zei, met een stem die Margot nooit van haar gehoord had:

— Hoeveel zijn er?