Hoofdstuk 2

De klant van het café

Ik sliep met de sleutel onder mijn kussen, als een kind dat op de tandenmuis wacht, en werd om zes uur wakker met de afdruk van het label “47” in mijn wang.

Ik bekeek hem lang in het grijze licht dat door het dakraam viel. Bij daglicht zag hij eruit als een sleutel. Niets meer. Een oude messing sleutel zoals je er op zondag bij handenvol vindt op de rommelmarkt op 't Zand, met een kartonnen label dat van alles kon betekenen: het nummer van een kluisje, een kamer, een kelder, een bagagedepot. Zevenenveertig. Ik bedacht tien minuten lang zevenenveertig absurde verklaringen, en toen dacht ik dat normale mensen na zo'n nacht de politie bellen.

Ik pakte mijn telefoon. Ik tikte de één, dan de nul.

Geef hem aan niemand.

Ik legde de telefoon terug. Ik hing het touwtje van het label om mijn nek, stopte de sleutel onder mijn trui, tegen mijn huid, waar hij een minuut lang koud was en daarna helemaal niet meer, en ging werken.

In de winter, als de boten slapen, werk ik bij in 't Gieterke, een buurtcafé aan de Sint-Annarei, tweehonderd meter van mijn huis. Tien tafels van donker hout, een kachel die snort, vergeelde foto's van een klokkengieterij die in de vorige eeuw in het huis zat, vandaar de naam, en achter de toog Lieve, eenenzestig, wit haar in een bloempotkapsel, die de beste rijsttaart van de stad bakt en dat weet. Toeristen komen niet tot hier. Die blijven aan de overkant van het water, tussen de Markt en de Rozenhoedkaai, en fotograferen dezelfde puntgevels vanuit dezelfde hoek. In 't Gieterke bedien je buren, gepensioneerden die het Brugsch Handelsblad van de eerste tot de laatste bladzijde lezen, studenten van het conservatorium die drie uur met één warme chocolademelk doen.

Ik veegde tafels af. Ik schonk koffie. Ik luisterde naar meneer Claeys, die me voor de veertigste keer over de winter van 1963 vertelde, toen de reien zo hard bevroren waren dat je tot in Damme kon schaatsen. Om de vijf minuten legde ik mijn hand op mijn trui, op de plek van de sleutel, en voelde hem, hard, tegen mijn borstbeen.

Ik had het bloed voor ik vertrok met koud water uit mijn jas gewassen, maar er bleef een bruine kring achter, op de rug, die ik verborg door de jas met de rug tegen de muur aan de kapstok te hangen.

Om tien uur stuurde Jasper me een selfie: rode neus, piekhaar, een geruite deken om zijn schouders. Ik ben de Dame aux camélias. Alleen afgedekt? Heldin. Nog iets te melden?

Ik keek naar het scherm. Ik tikte: Er is een man in mijn boot gevallen, we hebben ons onder het zeil verstopt, hij heeft me een sleutel gegeven en hij kende mijn voornaam.

Ik wiste het letter voor letter.

Niets. Beterschap.

Hij antwoordde met een doodskist en drie hartjes.

De deur ging open om tien voor elf. De beiaard van het Belfort had net het derde kwartier geslagen, heel ver weg, boven de daken uit, en het belletje boven de deur van het café nam het over, alsof die twee het onderling hadden afgesproken.

Hij floot.

Dat is het eerste wat me opviel, nog voor zijn gezicht. Een man kwam fluitend binnen, niet luid, zonder het zelf te merken, een huppelend deuntje dat ik pas na een tijdje herkende: De vier jaargetijden, de lente, opgewekt verminkt. Hij stampte zijn schoenen af op de mat, knoopte een grijze kasjmier sjaal los, trok een lange, nachtblauwe, goed gesneden jas uit, zo een die je niet in de winkels van de Steenstraat vindt, en hing hem aan de kapstok terwijl hij verder floot.

Toen draaide hij zich om, en ik liet het dienblad vallen.

Niet helemaal. Het dienblad ving ik op. De twee lege kopjes die erop stonden niet. Die spatten op de grond uiteen met een klap die de hele zaal deed opkijken, meneer Claeys inbegrepen, en Lieve riep “Mila!” vanachter de toog, op de toon die ze gebruikt voor dat trek ik van je loon af.

Hij was het.

Hetzelfde gezicht. Dezelfde grijsgroene ogen, de kleur van maartwater. Dezelfde mond, dezelfde neus, hetzelfde kuiltje in zijn kin dat ik in de bundel van mijn hoofdlamp had gezien, twintig centimeter van me af, onder een dekzeil. Alleen was hij gladgeschoren, was zijn donkere haar kort geknipt en zorgvuldig gekamd, droeg hij een karamelkleurige coltrui en zag hij eruit alsof hij acht uur had geslapen in een bed dat naar lavendel rook.

Hij hurkte naast me neer om de scherven op te rapen.

“Dat effect heb ik altijd,” zei hij. “Het is een last. Laat maar, u gaat zich snijden.”

Hij raapte de scherven een voor een op, met zijn vingertoppen, legde ze op mijn dienblad en glimlachte naar me.

Hij herkende me niet.

Of hij speelde het verdomd goed.

Hij bestelde een zwarte koffie. Hij ging aan het tafeltje bij het raam zitten, dat waar je het water van de Sint-Annarei ziet en de privéboten die er onder hun dekzeilen liggen afgemeerd, en haalde een schetsboek en een potlood tevoorschijn.

Ik bracht de koffie. Mijn handen trilden bijna niet.

“Wat tekent u?”

“Het huis aan de overkant. De trapgevel. Ziet u de derde trede, van boven geteld? Die is in de jaren zestig opnieuw gemetseld met Boomse baksteen in plaats van Brugse. Ik word er gek van. Niemand ziet het, maar ik zie het wel, en ik slaap niet meer.”

“Wat bent u, slapeloze metselaar?”

“Erger. Architect. Erfgoed, restauratie, beschermde gevels. Ik breng mijn dagen door met eigenaars uit te leggen dat ze hun ramen niet mogen vervangen.”

Hij stak zijn hand uit.

“Thomas Verlinde. Ik heb een kantoor aan de Spiegelrei, aan het water, met ramen die te groot zijn om het ooit warm te krijgen.”

Ik keek naar zijn hand. Hij had zijn handschoenen nog aan. Dunne bruine leren handschoenen. Hij volgde mijn blik, lachte, trok de linkerhandschoen met zijn tanden uit en stak me opnieuw zijn linkerhand toe.

“Sorry. Mijn moeder zou me vermoorden.”

Ik schudde hem. Hij was warm, droog, een hand die nooit iets anders had gedragen dan potloden.

“Mila,” zei ik.

En ik wachtte.

Niets. Geen wimper die bewoog. Hij herhaalde “Mila” zoals je een wijn proeft, knikkend, en zei dat het mooi was, dat het klonk als de naam van een boot. Ik voelde mijn wangen gloeien en had een hekel aan mezelf.

Dus testte ik hem.

“Was u gisteravond in de buurt van de Rozenhoedkaai? Rond elf uur?”

“Gisteravond? Gisteravond zat ik in Gent, op een lezing over leien daken in de Leievallei. Tweeënhalf uur dia's. Ik zweer u dat het minder spannend is dan het klinkt. Hoezo?”

“Ik dacht dat ik u zag.”

“In de mist? Dan hebt u betere ogen dan ik. Ik zag op weg naar huis mijn eigen voeten niet eens.”

Hij glimlachte. Ik vond niets in die glimlach. Geen barst. Geen schilfer. Ik keek naar het gezicht van de man die ik twaalf uur eerder onder een dekzeil tegen me aan had gehouden, en dat gezicht antwoordde me beleefd dat het me nog nooit had gezien.

Er waren drie mogelijkheden, en ik telde ze af terwijl ik terug achter de toog ging. Eén: het was dezelfde man, en hij was een geniale leugenaar, die zich kon scheren, zijn haar kon kammen, een tot op het bot opengereten hand kon verzorgen en dan Vivaldi kwam fluiten in het café waar ik werkte. Twee: het was een andere man, de wereld zat plots vol dubbele gezichten, en ik werd gek. Drie: ik was al gek, en de sleutel tegen mijn borstbeen bestond niet.

Ik legde mijn hand op mijn trui. De sleutel bestond.

Hij bleef een uur. Hij tekende de gevel. Hij praatte met meneer Claeys over de winter van 1963 alsof hij het verhaal nooit had gehoord, en meneer Claeys was zo gelukkig dat hij vergat zijn krant uit te lezen. Hij deed Lieve lachen, en dat gebeurt nooit, Lieve lacht alleen op begrafenissen. Bij het weggaan bleef hij staan voor de vitrine op de toog.

“Is dat rijsttaart?”

“De beste van Brugge,” zei Lieve.

“Dan kom ik vanmiddag terug. Hou er een stuk voor me apart. Een flink stuk.”

Hij keek naar mij terwijl hij het zei. Niet naar Lieve. Naar mij.

Het belletje rinkelde. Hij ging naar buiten, de lente fluitend, en ik keek hem na terwijl hij langs de Sint-Annarei liep, de nachtblauwe jas open, zijn handen in zijn zakken, tot hij bij de brug de hoek om sloeg.

“Je bloost,” zei Lieve.

“Dat is de kachel.”

“De kachel is al tien minuten uit, meid.”

Ik weet niet hoe vaak ik die middag naar de deur keek. Ik weet dat ik om twee uur mijn mascara bijwerkte op het toilet en mezelf om vijf over twee in de spiegel een idioot noemde. Ik weet dat ik wilde dat hij terugkwam op een manier die ik niet meer had gevoeld sinds Grégoire, sinds Namen, sinds die trouwjurk die in zijn hoes in de kast van mijn moeder was blijven hangen. En ik weet dat ik bang was. Geen vage angst. Een precieze angst, die de vorm had van een sleutel en de temperatuur van mijn huid.

Als hij het was, waarom deed hij dan alsof?

Als hij het niet was, wie was dan de man uit de boot?

Hij kwam terug om kwart voor vier, net nadat het Belfort had geslagen, in een vlaag motregen. Zijn haar was nat en hij zag er tevreden met zichzelf uit. Hij at zijn rijsttaart staand aan de toog, in drie happen, met zijn ogen dicht, en verklaarde Lieve dat hij met haar wilde trouwen. Lieve zei dat ze al bezet was, door de taart. Hij lachte. Hij vroeg me hoe laat ik klaar was. Ik zei zeven uur. Hij zei jammer, hij had om zes uur een werfvergadering. Hij zei dan een andere keer. Hij zei het alsof het vanzelf sprak dat er een andere keer zou komen.

Toen betaalde hij.

Hij haalde een handvol munten uit zijn zak, trok zijn rechterhandschoen uit om ze te tellen en hield me glimlachend zijn open hand voor, plat, de munten in de holte, zoals je een paard brood voorhoudt.

“Neemt u maar. Ik ben slecht in rekenen, daarom doe ik gevels.”

Ik keek omlaag naar zijn hand.

Zijn rechterhandpalm was glad, roze, ongeschonden. Geen snee, geen schram, zelfs geen spoor.