Het Minnewater

Op donderdagochtend speelde Aimé Le plat pays onder mijn voeten, en ik poetste mijn tanden terwijl ik meeneuriede, en daardoor hoorde ik de radio bijna niet.

Aimé Ghysels woont op de verdieping onder de mijne, in het smalle huis aan de Sint-Annarei waar ik twee zolderkamertjes onder het dak huur. Hij is vierenzeventig. Veertig jaar lang was hij adjunct-stadsbeiaardier: drie keer per week klom hij het Belfort op om te spelen voor de toeristen en voor de duiven, en hij zegt dat de duiven het beste publiek waren. Dat zei hij. Sinds zijn beroerte in juni zegt hij bijna niets meer. De woorden zijn ergens in blijven haken, ergens achter zijn verbleekte blauwe ogen, en ze komen er nog maar één voor één uit, als ze er al uitkomen, en vaak is het niet het juiste.

Maar zijn handen heeft de beroerte niet te pakken gekregen.

In zijn woonkamer staat een oefenklavier, een eikenhouten meubel zo groot als een dressoir, met twee rijen houten stokken die je met je gesloten vuist aanslaat en een pedaalbord voor je voeten, als een orgel dat aan boksen heeft gedaan. In plaats van klokken zitten er metalen staafjes in de kast die tingelen. Daarop oefenen beiaardiers, om niet de hele stad wakker te maken. Aimé speelt elke ochtend om acht uur. Het hele huis trilt dan zachtjes mee, de vloer, mijn kopjes op het rek, mijn tandenborstel in het glas.

Ik heb sinds juni geleerd dat zijn muziek in zijn plaats spreekt. Als hij het eens is, speelt hij Le plat pays, van Brel. Als hij het niet eens is, speelt hij Sur le pont d'Avignon, met een soort spottende woede, alsof het kinderliedje zelf een belediging is. Ik weet niet wie hem dat heeft geleerd. Ik denk dat hij het zelf heeft uitgevonden, op een dag dat ik hem voor de tiende keer vroeg of hij wilde dat ik zijn dokter belde.

Die ochtend speelde hij Le plat pays. Alles was in orde. En het radiootje in mijn keuken zei, tussen twee liedjes door:

“... vannacht ontdekt in het riet van het Minnewater, bij de sluis, door een man die zijn hond uitliet. Volgens onze informatie had het slachtoffer de identiteitspapieren bij zich van een Brugse architect, Thomas V., achtendertig jaar. Het parket onderzoekt de zaak...”

Ik spuwde de tandpasta in de gootsteen, spoelde mijn mond half en rende.

---

Van mijn huis naar het kantoor van Thomas is het zes minuten te voet, langs het water. Ik deed er drie over, op sneakers over de bevroren kasseien, mijn jas open, de grijze sjaal van Jasper om mijn nek omdat de mijne niet meer bestond. Ik glibberde langs de Sint-Annarei, stak bij de brug over zonder naar de auto's te kijken, volgde de Spiegelrei, de mist die nog in slierten van het water opsteeg, de meeuwen die op de daken krijsten.

Ik wist niet voor wie ik rende.

Dat is de waarheid. In die drie minuten zaten er in mijn hoofd twee gezichten die er maar één waren. Dat van de man die in het café Vivaldi had gefloten en zijn rijsttaart met zijn ogen dicht had gegeten. En dat van de man die onder het zeil tegen mijn rug had gebloed, met zijn ogen van maartwater, en die met de helft van mijn moeders sjaal de mist in was verdwenen. Een van de twee was vannacht in het Minnewater gestorven, met de papieren van Thomas Verlinde in zijn zak, en ik wist niet welke van de twee ik levend wilde.

Ik zou liegen als ik zei dat ik gekozen heb. Ik heb niet gekozen. Ik rende sneller.

---

Het kantoor van Thomas beslaat de benedenverdieping van een koopmanshuis met een rechte gevel, aan de Spiegelrei, recht tegenover het water. Grote ramen met kleine roedes, een flessengroene deur, een messing naamplaat: Verlinde Architectuur — Erfgoed. Een anonieme politiewagen stond scheef op het voetpad geparkeerd, met twee wielen op de kasseien.

De deur stond open.

Hij was er. Hij stond in de gang, in een wit hemd met opgerolde mouwen, een mok in zijn hand. Levend. Geschoren. Heel. Hij sprak met een vrouw in een donkere parka, net geen vijftig, peper-en-zoutkleurig haar strak in een paardenstaart, een droog gezicht, zwarte ogen die niet knipperden. Ze had een notitieboekje vast. Ze noteerde niets. Ze keek naar hem.

“... vorige week,” zei Thomas. “Mijn portefeuille is vorige week gestolen. Dinsdag of woensdag, ik weet het niet meer. Ik had hem in de zak van mijn jas laten zitten, hier, aan de kapstok. Iemand is binnengekomen terwijl ik achterin aan de telefoon hing, denk ik. Ik heb aangifte gedaan.”

“U hebt geen aangifte gedaan, meneer Verlinde. Ik heb het nagekeken voor ik kwam.”

“Dan wilde ik aangifte doen. Dat is bijna hetzelfde, toch?”

Hij glimlachte. Zij niet.

Op dat moment zag hij me staan, op het voetpad, buiten adem, mijn haar alle kanten op, met tandpasta op mijn lip, hoorde ik later. Zijn gezicht deed iets heel snels, dat ik niet kon lezen. Verrassing. En dan een glimlach, een echte, die tot in zijn ogen kwam.

“Mila?”

De vrouw draaide zich om.

“En u bent?”

“Een... klant van het... ik werk in het café,” zei ik, wat nergens op sloeg. “Ik hoorde de radio. Ik dacht dat...”

“Dat hij het was,” zei de vrouw.

“Ja.”

Ze nam me van top tot teen op. Mijn sneakers, mijn jeans, mijn open jas. Ik dacht aan de bruine kring op mijn rug en trok mijn rits dicht, te snel.

“Hoofdinspecteur Goossens,” zei ze. “Federale gerechtelijke politie. Kent u meneer Verlinde al lang?”

“Sinds gisteren.”

“Sinds gisteren,” herhaalde ze. “En u rent om acht uur 's ochtends op sneakers door de stad omdat een man die u sinds gisteren kent misschien dood is.”

“Hij heeft een heel groot stuk rijsttaart gegeten,” zei ik. “Dan raak je gehecht.”

Thomas barstte in lachen uit. Goossens noteerde iets in haar boekje. Het was het eerste wat ze noteerde.

---

Ze lieten me binnen omdat het min twee was en Thomas al zonder iemand iets te vragen een tweede mok koffie had ingeschonken. Het kantoor rook naar calqueerpapier, geboend hout en kardemom. Overal lagen plannen, op de muren geprikt, opgerold in kokers, uitgespreid op een grote schuine tekentafel, en op de vensterbank stond een rij kleine kartonnen maquettes van puntgevels, netjes naast elkaar als tanden.

Goossens had het in mijn bijzijn niet over mij. Ze had het over de dode.

“Hij heette Dylan Vercruysse,” zei ze. “Vierentwintig jaar. Gedomicilieerd in Heist. We hebben hem geïdentificeerd aan de hand van zijn vingerafdrukken: hij was bij ons bekend. Zegt die naam u iets?”

“Helemaal niets,” zei Thomas.

“Hij had uw identiteitskaart in de binnenzak van zijn jas. Verder niets. Geen portefeuille, geen geld, geen telefoon. Alleen uw kaart.”

“Dan heeft hij hem van me gestolen. Of iemand anders heeft hem die gegeven. Ik weet het niet, inspecteur. Ik teken kroonlijsten.”

Ik luisterde, mijn mok in beide handen. Vierentwintig. Dat was de man uit de boot niet. De man uit de boot had rimpeltjes bij zijn ooghoeken, eelt op zijn handen, een stem die geleefd had. Hij was het niet. De opluchting viel zo hard over me heen dat ik de mok op de tekentafel moest zetten, en Thomas ving hem op voor hij over een gevelplan uit de zeventiende eeuw kon rollen, en hij keek me voor de grap streng aan, en ik lachte, en Goossens keek hoe we samen lachten, en ze lachte niet.

En toen, onder die opluchting, kwam er een andere gedachte boven, traag, als een bel van diep uit het slib.

De verdronken jongen van vierentwintig had de papieren van Thomas. De man uit de boot had het gezicht van Thomas. En de man uit de boot was dinsdagavond achternagezeten door twee mannen, van wie er één een jonge, bijna schelle stem had, die te veel zwoer.

Ik voelde de sleutel tegen mijn borstbeen. Hij leek wel een kilo te wegen.

“Is hij gevallen?” vroeg Thomas. “Had hij gedronken?”

“Dat zal de autopsie ons vertellen.”

Dat was geen antwoord. Goossens gaf geen antwoorden. Ze verzamelde ze.

---

Ze klapte haar boekje om acht uur vijfenveertig dicht, op het moment dat het Belfort boven de daken het derde kwartier liet horen, en ze bedankte Thomas met een beleefdheid die zo ijzig was dat je er vis mee had kunnen bewaren. Ze gaf me een visitekaartje. Hoofdinsp. S. Goossens, een gsm-nummer, een vast nummer.

“Voor het geval u zich iets herinnert,” zei ze.

“Wat dan?”

“Dat weet ik niet. U bent degene die het zich zal herinneren.”

Ze stapte naar buiten, tot op de drempel. Thomas pakte zijn nachtblauwe jas van de kapstok, dezelfde waaraan hij zijn portefeuille beweerde te hebben laten hangen.

“Ik breng je naar huis,” zei hij. “Je gaat niet op sneakers over de ijzel terug door de stad, straks eindig je in Sint-Jan met je pols in het gips.”

Hij was zonder waarschuwing van u op je overgestapt. Ik zei er niets van.

“Ik ken de kasseien van Brugge beter dan jij.”

“Niemand kent de kasseien van Brugge beter dan ik. Ik heb een thesis geschreven over de bestrating van de wijk Sint-Gillis. Negentig bladzijden. Mijn moeder heeft hem in leer laten binden. Zij is de enige die hem gelezen heeft.”

Hij wikkelde zijn kasjmier sjaal om mijn nek, over die van Jasper heen, zonder iets te vragen. Hij rook ook naar kardemom.

“En morgenavond,” zei hij zachter, “eet je met mij. Er is een restaurantje aan de Groenerei, zes tafels, een baas die iedereen haat behalve mij. Ik vraag je niet of je wilt. Ik vraag je hoe laat.”

Ik had nee moeten zeggen. Er lag een dode in het Minnewater met zijn papieren in zijn zak, er stond een inspecteur op het voetpad, er hing een messing sleutel onder mijn trui, en ergens in de stad liep een man met zijn gezicht rond. Ik had om honderd redenen nee moeten zeggen.

“Acht uur,” zei ik.

Hij glimlachte. Hij begon te fluiten, heel zacht, terwijl hij zijn jas dichtknoopte.

Op de drempel was Goossens blijven staan. Ze draaide zich om, haar telefoon in haar hand.

“Nog één ding, meneer Verlinde. Onze technici hebben dit op het lichaam gevonden. Zegt het u iets?”

Ze draaide het scherm naar hem toe. Ik zag het over zijn schouder.

Een witte, opgezwollen pols, een duikhorloge van zwart plastic, en onder het bandje geklemd, twee keer rond de gesp gewonden, een draadje mosterdgele wol.