Wat niet op de lijst staat

Baptist Alley liep tussen twee muren en was tachtig passen lang.

Je kwam er binnen vanaf F Street, je kwam er weer uit op diezelfde F Street, en daartussen lagen een twaalftal lage huizen, een stal, een drinkbak, een werkbank onder een zeil, en de achterkant van het theater.

De achterkant van het theater vormde een hele zijde. Het was een kale bakstenen muur, zeer hoog, onderaan doorbroken door een brede dubbele deur waardoor de decors werden binnengebracht, en bovenaan door ramen die nooit opengingen en waarachter soms iemand met een lamp voorbijliep. De deur gaf recht op de steeg uit. Als hij openging kwamen er licht, stof, een geur van hete lijm en verf naar buiten, en het geluid van een orkest dat vijftien passen verderop speelde zonder dat je er iets van zag.

Harriet Vesey woonde in het vierde huis vanaf F Street. Haar deur lag tegenover de brede deur van het theater. Ze had beneden één kamer, boven één kamer, een kachel, een tafel, twee stoelen, een bed, en een raam waardoor ze de bakstenen muur zag.

Mevrouw Turner woonde twee deuren verder. Mevrouw Anderson, naast haar, deelde dezelfde tussenmuur, en je kon in het ene huis horen wat in het andere werd gezegd, zodat de mensen zich er allang aan hadden gewend bepaalde dingen niet in de benedenkamer te zeggen.

Die vrijdag kwam Harriet terug van Tenth Street met werk afgeleverd en geld op zak.

Ze naaide voor vier huizen: twee in Tenth, een in F, een in Ninth. Ze stopte, keerde kragen, maakte zomen opnieuw, streek op de dagen dat het gevraagd werd. Ze leverde op maandag en vrijdag. De huizen betaalden per stuk, en ze betaalden goed of slecht naargelang het huis. Dat in Tenth betaalde goed en liet je in de hal wachten. Dat in F betaalde slecht en bood thee aan. Harriet had nooit kunnen uitmaken wat ze liever had.

Ze kocht de krant op de hoek.

Ze kocht hem twee keer per week, niet meer, omdat drie cent twee keer per week al een uitgave was, en omdat er maar één reden was om hem te kopen.

Ze liep de steeg in, duwde haar deur open, stak de lamp aan, ging aan tafel zitten en vouwde de vier bladzijden open.

De lijsten stonden op de derde bladzijde, onder de aankondigingen van de kwartiermeester en boven de veilingen. Ze hadden geen kop, of liever, de kop veranderde elke keer — Uitgewisselde gevangenen, Aangekomen te Annapolis, Ontvangen in het parolekamp — en ze waren in kleine letter gezet in drie kolommen, per regiment, zonder rang, zonder leeftijd, zonder iets.

Harriet las goed. Het was iets waar ze niet trots op was en wat haar elke dag van pas kwam. Haar moeder had leren lezen van de vrouw van een dominee en had het haar geleerd, en haar broer had geweigerd het te leren tot hij zestien was, en had het uiteindelijk ook geleerd, heel slecht, in één seizoen, toen hij begreep dat je geen koetsier kunt zijn zonder een adres te kunnen lezen.

Ze begon onderaan de derde kolom, zoals altijd, omdat ze had gemerkt dat ze de namen aan het eind het zorgvuldigst las en ze daar het betere deel van haar geduld aan wilde geven.

Ze werkte naar boven.

Het papier was slecht en de inkt liep uit. Twee keer meende ze iets te zien en bracht ze de lamp dichterbij. Twee keer was het niet zo.

Ze las de drie kolommen opnieuw. Toen las ze ze nog eens andersom, want je leest niet op dezelfde manier van onder naar boven als van boven naar onder en soms zie je de tweede keer wat je de eerste keer hebt overgeslagen.

De naam stond er niet.

Ze vouwde de krant op, legde hem aan het eind van de tafel, en bleef stil zitten.

Buiten ging de brede deur van het theater open; er klonk het geluid van een plank die werd voortgesleept, de stem van een man die iets naar iemand riep, en de deur ging weer dicht. De muur was weer een muur.

Harriet stond op, liep naar de kast en pakte het blik.

Het was een koekblik waarin nu drie dingen zaten: een doopbewijs, vier dollar in kleine biljetten, en een foto.

De foto was genomen in juni drieënzestig, in een zaak op Pennsylvania Avenue waar een fauteuil stond, een gipsen zuil en een geschilderd achterdoek. Ze waren er met zijn drieën heen gegaan — zij, hij, en een kameraad van hem die er ook een wilde — en ze hadden anderhalf uur gewacht omdat de rij tot op de stoep stond. Elke man in uniform in Washington wilde die zomer zijn portret. De man in de zaak was een Duitser, hij sprak weinig, hij had Solomon tegen de zuil gezet, zijn kin met twee vingers opgetild, niet bewegen gezegd, en was zo lang roerloos achter het toestel blijven staan dat ze had gedacht dat hij in slaap was gevallen.

Op de foto keek Solomon in de lens. Hij had brede schouders, een dikke nek, zijn handen op zijn dijen. Hij lachte niet, want op zulke foto's lachte je niet, maar er was iets in de hoek van zijn mond waaruit bleek dat hij zou gaan lachen zodra het voorbij was.

Harriet keek lang naar de foto.

Toen probeerde ze zich zijn stem te herinneren, en dat lukte niet.

Ze herinnerde zich dat hij traag sprak. Ze herinnerde zich dat hij mm zei voor hij antwoordde, altijd, zelfs als hij het antwoord wist. Ze herinnerde zich dat hij vals zong en hard. Maar het geluid zelf, de korrel ervan, het ding dat je in het donker herkent voor de woorden komen — dat was weg, en ze had niet gemerkt op welke dag het was weggegaan, en ze wist niet wanneer het was gebeurd.

Er werd geklopt.

Ze legde de foto terug in het blik, het blik terug in de kast, en ging opendoen.

Isaiah stond op de stoep met een mand.

"Het is laat," zei ze.

"Het is acht uur."

"Dat zeg ik."

Hij kwam binnen, zette de mand op tafel en nam zijn hoed af, wat hij bij haar deed en nergens anders. In de mand zaten spek, een brood, een pond koffie en twee uien.

Harriet keek naar de mand.

"Je hebt een goede week gehad."

"Ik heb een week gehad."

"Dat is geen week. Dat is anderhalve week."

"Ik had een gulle klant."

Ze sloeg haar ogen op. Isaiah had zich al naar de kachel gekeerd en porde in de sintels, wat niet hoefde.

Ze kende die stem. Het was de stem die hij op zijn elfde gebruikte, als hij met pruimen thuiskwam terwijl er geen pruimenboom in de straat stond.

"Een gulle klant," herhaalde ze.

"Een heer van de Schatkist. Hij heeft me drie uur voor een deur laten wachten en hij heeft het wachten betaald."

"Niemand betaalt voor wachten."

"Hij wel."

Hij legde de pook neer. Hij draaide zich niet om.

Harriet had kunnen aandringen. Ze was vier jaar ouder dan hij en ze had hem de helft van hun kinderjaren opgevoed, en er was een toon die ze kon aanslaan waartegen hij nooit iets had kunnen beginnen.

Ze keek naar het spek, het brood, de koffie.

Ze dacht aan de huur, en aan de kolen die ze voor januari nodig zouden hebben, en aan wat een pond koffie die winter waard was.

"Ga zitten," zei ze. "Ik warm iets op."

Isaiah ging zitten.

Ze keerde hem de rug toe om de pan op te zetten, en in het zwart van het raam voor zich zag ze de weerspiegeling van haar broer die naar haar keek, en ze zag dat hij wist dat zij het wist, en dat hij haar dankbaar was dat ze niets vroeg.

Het deed haar pijn op een manier die ze niet had verwacht.

"Hij stond er niet op," zei ze na een tijdje.

"Op de lijst?"

"Op de lijst."

Isaiah zei niet dat betekent niets. Hij zei niet de lijsten zijn slecht gemaakt. Hij zei helemaal niets, lang genoeg dat ze het water hoorde zingen.

"Er komen nog lijsten," zei hij eindelijk.

"Ja."

"Jij zult ze lezen."

"Ja."

Ze zette twee borden neer.