De sterren

Op vrijdagochtend kwam Saïdi me in de hal van La Timone gedag zeggen. Hij gaf me een hand. Hij hield de mijne een seconde te lang vast en keek naar mijn vingers, de gebroken nagels, de knokkels. Hij gaf me een kaartje met zijn nummer, voor het geval ik hem ooit iets wilde zeggen. Hij zei er niet bij wat. Ik stopte het kaartje in mijn sok, bij de envelop.

Livia had een tas met nieuwe kleren meegebracht, de labels zaten er nog aan. Een spijkerbroek, twee truien, een marineblauwe parka, witte sneakers, sokken, slipjes. Alles was ongeveer mijn maat. Ze moest het in het ziekenhuis hebben gevraagd. Ik kleedde me aan in de badkamer, met de deur open. Zij wachtte in de gang, met haar rug naar me toe.

Ze had op het vliegveld een auto gehuurd, een grote grijze sedan, schoon, die naar leer rook en al naar iris. Ik ging voorin zitten. Ze reed zonder een woord weg. Na een kilometer drukte ik op het knopje van het raam en liet het drie vingers zakken. De februarilucht kwam binnen. Ze vroeg niet waarom. Ze zette de verwarming hoger.

Ik vroeg om de radio. Ze zette hem aan.

Urenlang lag de zee rechts van ons, toen verdween ze achter tunnels. Er waren Franse stemmen, liedjes, het journaal van twaalf uur. Op een gegeven moment, midden in een tunnel, viel de stem weg. Toen hij terugkwam, sprak hij Italiaans. Een vrouw las de verkeersinformatie voor de snelweg bij Genua voor. Daar had ik niet op gerekend. Ik draaide mijn hoofd naar het raam.

Livia zei onderweg maar één keer iets. Na Genua, met haar handen aan het stuur, haar ogen op de weg.

“Je vader is dood. In maart 2020. Het virus.”

Ik huilde niet. Chiara zou gehuild hebben. Ze praatte in het donker over haar vader, over zijn bril op zijn voorhoofd, over de verhalen over zijde die hij aan tafel vertelde en waar niemand naar luisterde. Ik huilde niet omdat ik niet huil, en omdat ik die man nooit had gezien. Livia draaide haar hoofd niet om te kijken of ik huilde. Ze reed door.

Het meer zag ik bij het vallen van de avond, na Como, toen de weg langs het water begon te lopen.

Chiara had er zo vaak over verteld dat ik een zee verwachtte. Een zee met bergen eromheen, zei ze, zo breed dat je bij nevel de overkant niet zag. Het was een strook donker water tussen twee bergwanden, en de lichten aan de overkant waren zo dichtbij dat ik ze had kunnen tellen. Ik telde ze niet. Het meer was smaller dan in Chiara's verhalen. Alles wat je in het donker vertelt, wordt groter.

De weg heette de Regina. Hij liep tussen de huizen door, op sommige plekken zo smal dat Livia vaart minderde om een bus te laten passeren. Cernobbio, gesloten hotels, dichte luiken. Moltrasio. Dorpen die tegen de rots geplakt zaten. Laglio. Livia reed het dorp door tot het eind, aan de noordkant, en stopte voor een ijzeren hek in donkergroene verf, tussen twee stenen muren.

Ze tikte een code in op een kastje. Ik keek de andere kant op. Ik wilde niet dat ze me zag kijken.

Het hek ging open en gaf uitzicht op een tuin die in terrassen naar het water afdaalde, stenen trappen, lage muurtjes, gesnoeide bomen. Helemaal onderaan een groot lichtgeel huis met groene luiken, alle ramen verlicht. Nog lager, op de hoogte van het water, een donkere boog onder het terras. Het botenhuis. Ik wist wat het was. Dat hoefde niemand me te vertellen.

De Villa dei Gelsi. De villa van de moerbeibomen. Er stonden er twee, heel oud, heel krom, aan weerszijden van de trap naar de voordeur. Chiara zei dat er vroeger zijderupsen van hadden gegeten, nog voor haar overgrootouders.

Hij zat op de treden.

Een man van dertig, groot, wat zwaar in de schouders, een stoppelbaard, een gekreukt wit overhemd, geen jasje ondanks de kou. Hij stond op toen de auto stopte. Hij bleef op de onderste tree staan, met zijn armen langs zijn lichaam. Hij deed zijn mond open en er kwam niets. Hij keek naar me zoals je naar een ongeluk op de snelweg kijkt, zonder je ogen te kunnen afwenden en zonder te willen zien.

Ik stapte uit. Ik liep naar hem toe. Hij rook naar drank, niet sterk, de rest van een dag.

“Maso,” zei ik.

Zijn gezicht bewoog. Zoals water rimpelt. Hij gaf geen antwoord. Hij kon het niet.

Achter hem ging de deur open en een kleine vrouw kwam naar buiten rennen, in een schort, wit haar in een knot, dikke armen, een stem. Ze zei mijn naam, de naam van Chiara, vier, vijf keer, steeds hoger. Ze greep me vast. Ze betastte me overal. Mijn gezicht, met haar twee handen, mijn haar, mijn schouders, mijn armen, mijn handen, die ze omdraaide om de palmen te zien. Ze huilde en praatte tegelijk, in het Italiaans en in dialect, dat ik mager was, dat ik koud was, dat ik de handen van een oude vrouw had, dat ze me te eten zou geven.

Ik hou er niet van om aangeraakt te worden. Ik liet het gebeuren. Ik hield mijn armen een beetje van mijn lichaam af.

Pina. Giuseppina, maar zo noemde niemand haar. Chiara zei dat ze altijd naar gebakken ui en waspoeder rook, en dat dat de geur van het huis was. Het klopte. Ze rook naar ui en waspoeder.

Livia had de auto op slot gedaan. Ze wachtte onder aan de trap, haar tas in de hand. Ze kwam niet naar ons toe. Ze zei tegen Pina dat ze me moest laten ademen, zonder haar stem te verheffen, en Pina liet me meteen los.

Ik ging alleen naar boven. Niemand wees me de weg.

De hal, de grote stenen trap, een leuning van zwart hout. Eerste verdieping, de gang van de ouders. Tweede verdieping, een smallere gang, een versleten rode loper in het midden, vijf deuren. Chiara's kamer was aan het eind, links, de kamer die op het meer uitkeek. Chiara had me verteld dat de deur onderaan klemde, en dat je de klink omhoog moest trekken terwijl je duwde.

Ik trok de klink omhoog en duwde. De deur ging geluidloos open.

Achter me, op de trap, hoorde ik Livia's hakken stilhouden.

Aan de kamer was sinds 2014 niets veranderd. Ik zag het aan de dingen. Een lesrooster boven het bureau geprikt, schooljaar 2013-2014, met vakjes ingekleurd met viltstift. Een kalender die nog op juni stond. Opgestapelde schriften, stiften in een pot, een witte badmuts aan de kruk van het raam. Een smal bed, een blauw geruite deken. Een zwemster uit een tijdschrift geknipt, aan de muur geprikt, de armen omhoog. De geur van een afgesloten kamer die gelucht wordt, van stof dat elke week wordt afgenomen, van niets. Iemand hield deze kamer bij zodat hij niet oud zou worden.

Ik deed mijn ogen een seconde dicht. Ik keek omhoog.

Daar waren ze. Op het plafond, lichtgeel, kriskras geplakt. Plastic sterren, groot en klein, een maan, een komeet met een lange staart. In het licht van de lamp gaven ze niets. Daarvoor moest het donker zijn. Chiara zei dat je het licht uit moest doen en even wachten.

Tommaso was achter me binnengekomen. Hij stond bij de deur, zijn hand op de deurpost.

Chiara had me verteld dat hij ze had opgeplakt voor haar achtste verjaardag, staand op de bureaustoel, terwijl zij zei waar, en dat hij de komeet helemaal zelf had gedaan, scheef, en dat zij had gezegd dat hij mislukt was en dat ze hem toch mooi vond.

“Je hebt ze laten hangen,” zei ik.

Hij liet de deurpost los. Hij ging de kamer uit. Ik hoorde hem de trap af gaan, snel, en beneden sloeg een deur dicht.

Pina kwam boven met schone lakens en een kruik. Ze praatte onafgebroken terwijl ze het bed opmaakte, over wat ik lekker vond, over wat ik morgen zou eten. Ik vroeg waar Dante was.

Ze bleef stilstaan, een laken in haar handen.

“Die is dood, lieverd. Zeven jaar geleden. Hij was oud. In het begin ging hij elke avond naar de steiger. Hij wachtte op je.”

Ze ging verder met het bed. Ze huilde zonder geluid, met bezige handen.

Toen ze weg was, deed ik de kast open. Kinderkleren, opgevouwen. Een rode anorak. Op de bovenste plank, in een rij op een lap vilt, lagen zwemmedailles. Ik telde er elf. Het was het enige wat ik die avond telde. Ze hadden driekleurige linten en jaartallen. Erachter, tegen de achterwand, een foto in een lijstje van licht hout: een meisje dat uit het water kwam, op een kiezelstrand, het bruine haar plat op haar hoofd, blauwe lippen, lachend met wijd open mond. Iemand buiten beeld hield haar een handdoek voor. Op de achterkant, in potlood: “Torno, 2013”. Ze was op haar twaalfde het meer overgezwommen, vanaf Laglio. Ze had het me dertig keer verteld. De oversteek, de krampen, het koude water in het midden, haar vader naast haar in de boot van de club.

Chiara zwom. Ik heb het nooit geleerd.

Dan was er nog het bureau.

Chiara had me verteld dat ze alles opschreef. Een dagboek met een rode kaft en een elastiek, in de onderste la, onder de solfègeschriften, omdat niemand in huis op het idee zou komen aan de solfège te zitten. Ze had me verteld dat ze de dag voor het vuurwerk had geschreven, en op de dag zelf, voor ze naar beneden ging. Wat ze had geschreven, dacht ik te weten. Ze had het me verteld. Ik wilde alleen haar handschrift zien op die dagen.

Het dagboek lag op zijn plek, onder de solfège. Rood, het elastiek uitgelubberd. Ik bladerde. Een rond handschrift in paarse inkt, tekeningetjes in de kantlijn, doorgestreepte jongensnamen, hartjes, lijstjes. September. Januari. April. Juni. Op 24 juni een lijstje van wat er mee moest naar het zwembad. Op de 25e niets. Op 26 juni drie regels over een ruzie met signora Ceriani, de pianolerares.

Na de 26e was er geen 27e meer, en geen 28e.

Er waren twee bladzijden uitgesneden. Niet uitgescheurd: uitgesneden. Met een stanleymes, in één haal, vlak langs de rug, zo dicht bij de draad dat je de snede pas zag als je er met je nagel langs ging. Een volwassen hand, die wist hoe je een mes vasthoudt, en die er de tijd voor had genomen.

Daarna waren de bladzijden wit tot het eind van het schrift.