Veertien maart

— Onder ons, zegt Rouvière. Eerlijk. Hij gaat het niet redden.

Salomé's handen staan op borsthoogte. Ze hebben niet bewogen.

— We begeleiden zes maanden omdat het dossier van de kamer van ambachten komt en we met hen een overeenkomst hebben, maar in mijn verslag heb ik ongunstig geschreven. Negen werknemers met die kaspositie, dat gaat niet. Het is niet tegen hém, hoor. Het is het dossier van de vader. Enfin. Zeg het hem niet zó, hè.

Hij gaat weer rechtop zitten. Hij neemt zijn gewone stem terug, die voor dingen die wél gezegd kunnen worden.

— Dus kijk. We begeleiden u zes maanden.

En hij draait zich naar Yanis, met een glimlach van het einde van een afspraak.

Salomé heeft vier seconden.

Ze weet heel precies wat ze moet doen. Er is geen technische twijfel, geen grijze zone, geen schoolvoorbeeld: het is de best gedocumenteerde situatie van het hele vak, die waaraan ze twaalf lichtingen heeft laten werken, die om het jaar op het examen komt.

Je vertaalt. Alles. Ook het feit dat hij voorover gebogen is. Ook « zeg het hem niet zó ». En daarna mag je, als je wilt, in eigen naam één zin toevoegen, één enkele: ik wijs u erop dat ik alles vertaal wat in deze kamer gezegd wordt.

Dat duurt elf seconden. Ze heeft het één keer geklokt, voor studenten.

Yanis kijkt haar aan. Hij wacht. Hij heeft beide handen op zijn kartonnen map liggen, en hij wacht tot men hem teruggeeft wat er net gezegd is.

Haar eigen handen staan nog altijd in de lucht.

Wat er op dat moment gebeurt, zal Salomé er twee jaar over doen om het te kunnen benoemen, en dan nog: het is geen medelijden, het is geen lafheid, het is zelfs geen vriendelijkheid. Het is een berekening, en de berekening is heel snel en heel volledig.

Ze denkt: dat is geen informatie, dat is een humeur.

Ze denkt: het bruikbare feit is zes maanden, en die zes maanden zijn waar.

Ze denkt: als ik dat vertaal, loopt hij hier buiten in de wetenschap dat een man die hem nooit heeft zien werken « ongunstig » op zijn dossier geschreven heeft, en hij zal er niets mee doen, want er valt niets mee te doen.

En helemaal onderaan denkt ze, op de plek waar ze niet zal kijken tot het moeilijkste hoofdstuk van haar leven: ik kan hem dat besparen.

Ze gebaart.

— Het dossier is vorige week door het comité behandeld. De bank begeleidt u zes maanden.

Zo.

Het is gebeurd, en het heeft vier seconden geduurd, en er is helemaal niets gebeurd. Niemand heeft geroepen, geen enkel alarm is afgegaan, de vloer is niet bewogen. Rouvière bergt zijn papieren op. In de gang slaat een printer aan.

Yanis knikt.

— Zes maanden, dat is tot september.

Salomé vertaalt voor Rouvière, die ja zegt, tot eind september, en dat ze dan opnieuw de balans opmaken.

— En na september?

— Dan zien we waar u staat. Als het orderboek goed is, praten we over een seizoenskrediet.

Salomé vertaalt.

Ze vertaalt correct, woord voor woord, met de nauwkeurigheid die haar al negentien jaar haar naam bezorgt. Ze vergist zich in geen enkel gebaar. Haar stem is stabiel, haar handen zijn helder, haar ritme klopt.

De afspraak duurt nog twaalf minuten.

Er is een vraag over de aflossingen van het materiaalkrediet, een andere over de sleutelpersoonsverzekering, een derde over het attest van de boekhouder dat voor 30 april bezorgd moet worden. Salomé noteert de vervaldag in haar boekje, zoals altijd, want ze weet dat ze « sleutelpersoon » voor donderdag zal moeten opzoeken.

Om tien voor drie gaan ze naar buiten.

De tochtsluis maakt zijn sluisgeluid. Buiten schijnt de zon, een maartse zon die niets verwarmt, en dertig meter verderop leggen twee mannen in fluohesje een stoep opnieuw.

Yanis blijft aan de rand van het trottoir staan en haalt een sigaret boven die hij niet aansteekt — ze heeft al drie weken gemerkt dat hij er een uithaalt en weer opbergt, elke keer, sinds een datum die ze niet kent.

Hij ziet er lichter uit dan toen hij binnenkwam.

Hij gebaart:

— Zes maanden is goed. Ik dacht dat ze drie zouden zeggen.

Salomé knikt.

Dit is geen tolken. Niemand vraagt haar te tolken, er is geen horende meer, er is geen opdracht meer, ze zijn twee mensen op een stoep. Ze mag antwoorden wat ze wil. Ze mag zeggen: luister, ik moet u iets vertellen.

Ze mag het zelfs morgen doen, of donderdag. Het is niet te laat. Het is niet onomkeerbaar. Er zijn vijftig manieren om zoiets binnen vierentwintig uur recht te zetten, en ze kent ze allemaal.

— Met zes maanden kan ik de twee leerjongens in juni aannemen, gebaart hij. En de nieuwe freesmachine. Zonder dat had ik het niet aangedurfd.

Ze voelt iets verschuiven in haar buik.

— U hebt tijd om erover na te denken, gebaart ze.

Het is de eerste zin die ze in eigen naam uitspreekt sinds het dossier begonnen is. Acht woorden. Een advies. Het is al een tweede fout en ze merkt het niet eens.

— Ik héb erover nagedacht, zegt hij. Sinds februari doe ik niets anders.

Hij stopt de sigaret terug in het pakje en het pakje in zijn zak.

— Bedankt, gebaart hij.

— Waarvoor?

Hij haalt zijn schouders op, en maakt dat gebaar van hem, een gebaar dat eigenlijk geen gebaar is, een manier om de hele ruimte tussen hen beiden en het gebouw achter hen aan te duiden.

— Dat u alles vertaalt. De anderen schaven bij.

Hij steekt over.

Salomé blijft lang op de stoep staan, met het geluid van de drilboor dertig meter verderop, en kijkt hoe een man van zesenveertig naar zijn bestelwagen loopt, rechter dan hij aangekomen is.